تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ «7»
وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ: [و منع] مى‌کنند زکوة مال را از اهل استحقاق، يعنى آن را نمى‌دهند.
بيان- در ماعون اختلاف بسيار است: از جمله:
1- زکوة واجبه.
2- قرض.
3- زکوة و خمس. و به هر يک حديث وارد است.
4- چيزهاى حقير مثل چراغ، آتش، خمير، امثال آن.
5- ما يحتاج مردمان؛ کاسه، دلو، آب، نمک.
6- هر چه با منفعت و کم قيمت باشد.
7- سعيد بن مسيب روايت نموده که عايشه از حضرت پيغمبر سؤال نمود ماعون چه چيز است؟ فرمود هر چه به آن انتفاع يابند و حلال باشد مانند آب، نمک، آتش. بعد فرمود هر که نمک به کسى دهد، چنان است که شصت فقير را آزاد کرده و اگر جائى که آب نباشد آب دهد، چنان است که مرده‌اى را زنده نموده. «1»
«1» تفسير ابو الفتوح رازى (چ اسلاميه) ج 12 ص 185- 184.
جلد 14 - صفحه 360
ج14، ص361
سوره يکصد و هشتم « (الکوثر)»
سورة الکوثر- اين سوره مبارکه مکى است، نزد بعضى مدنى است.
عدد آيات- سه آيه.
عدد کلمات- ده.
عدد حروف- چهل و دو.
ثواب تلاوت- ابن بابويه- از حضرت صادق عليه السّلام: من کانت قرائته إنّا أعطيناک الکوثر فى فرائضه و نوافله سقاه اللّه من الکوثر يوم القيمة و کان محدّثه عند رسول اللّه فى طوبى. فرمود هر که باشد قرائت او «إِنَّا أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ» در نماز واجب و مستحب، بياشامد او را خدا از کوثر روز قيامت و باشد سخنگوى او رسول خدا زير درخت طوبى «1». (به شرط ايمان و تقوا و ولايت آل عصمت) شأن نزول- در اکثر تفاسير «2»- عاص بن وائل نزديک باب بنى سهم با حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم صحبت مى‌داشت. حضرت بيرون رفت،
«1» ثواب الاعمال، شيخ صدوق، چ حيدرى 1391 هج- ص 155.
«2» تفسير مجمع البيان، (چ 1403) ج 5، ص 549.
جلد 14 - صفحه 362
عاص به مسجد آمد. جمعى از صناديد قريش در مسجد نشسته بودند، از او پرسيدند با که سخن مى‌گفتى. گفت با اين ابتر صنبور. عادت عرب اين بود هر که را پسر نبودى، او را ابتر مى‌گفتند. يعنى بلا عقب و صنبور شخصى است که او را فرزندى و برادرى نباشد و در آن ايام پسر حضرت، که عبد اللّه نام داشت ملقب به طاهر و از خديجه بود، از دنيا رفته بود. چون اين خبر به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسيد، خاطر مبارکش اندوهناک شد. حق تعالى براى تسلى خاطر مبارک اين سوره نازل فرمود.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ