تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
زُيِّنَ لِلَّذِينَ کَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ (212)
شأن نزول: ابن عباس روايت کرده که اغنياى قريش مانند ابو جهل و هشام و ساير مشرکان بر اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مانند عمار و صهيب و بلال و امثال ايشان به کثرت مال و خدم و حشم خود افتخار مى‌نمودند و آنها را سخريه مى‌کردند و مى‌گفتند: با اين گدايان مى‌خواهد کار دنيا را منظم سازد، اگر حق بودى بايد اشراف عرب تابع او شدى؛ آيه شريفه نازل شد «1»:
زُيِّنَ لِلَّذِينَ کَفَرُوا: زينت داده شد براى کسانى که کافر شدند، يعنى شيطان زينت داد و آراسته نمود براى آنانکه ستر نمودند دين حق را به کفر و ناسپاسى کردند، الْحَياةُ الدُّنْيا: زندگانى دنيا را و محبت آن را رسوخ داد در قلب آنها تا مغرور شدند و فريب شيطان را خوردند به گمراهى و خلاف حق و اسلام. وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا: و سخريه مى‌کنند آنانکه ايمان آورده‌اند به خدا و پيغمبر و اسلام و استهزاء نمايند ايشان را به فقر و مسکنت و ضعف. وَ الَّذِينَ اتَّقَوْا: و حال آنکه کسانى که پرهيزکار شدند از شرک و معاصى، فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ: برتر و بالاترند به تمام جهات از کفار در روز قيامت، زيرا مؤمنان در درجات اعلاى بهشت و کفار در درکات اسفل
«1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 305.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 377
جهنم باشند. و نيز مؤمنان متنعمند به اقسام نعمت، و کفار معذبند به انواع نقمت. و نيز مؤمنان مشمول الطاف الهيه و ثواب باشند، لکن کفار مورد غضب سبحانيه و عقاب باشند. وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ: و خدا روزى دهد در دنيا و آخرت هر که را بخواهد و حکمت و مصلحت الهى تعلق يابد، بِغَيْرِ حِسابٍ: در حالى که آن روزى بى‌شماره و بدون حساب باشد، پس توسعه رزق در دنيا امتحان است نسبت به مؤمن، و استدراج نسبت به کافر، و رد آخرت تفضل و آن خاصه مؤمن باشد.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به آنکه قدر و منزلت در پيشگاه حضرت سبحانى به ايمان و پرهيزکارى است نه جاه و جلال دنيوى، منتها مرتبه مؤمن در دنيا مجهول و در آخرت آشکارا گردد، که تا چه اندازه برترى و فضيلت و مقام دارد، و لذا احترام مؤمن واجب و توهين و اهانت و استهزا و سخريه نسبت به او حرام و مستوجب غضب الهى خواهد بود.
عقاب الاعمال- ابن بابويه (رحمه اللّه) از حضرت صادق عليه السّلام روايت نمود: قال: لا تحقّروا مؤمنا فقيرا فانّه من حقّر مؤمنا فقيرا او استخفّ به حقّره اللّه و لم يزل ماقتا له حتّى يرجع عن حقرته او يتوب، و قال من استذلّ مؤمنا او حقّره لقلّة ذات يده و لفقره شهّره اللّه يوم القيمة على رؤوس الخلايق «1».
فرمود: کوچک نشماريد مؤمن فقير را بدرستى که هر که حقير شمارد مؤمن را يا استخفاف کند به او، حقير نمايد او را خدا و هميشه مبغوض الهى است تا آنکه برگردد از تحقيرش، يا توبه کند، و فرمود: هر که خوار کند مؤمن را يا کوچک شمارد او را به سبب فقرش، مشهور سازد او را خدا روز قيامت در منظر تمام خلايق.