تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ «2»
حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ: يا وقتى که زيارت کرديد يعنى آمديد مقابر و گورستان را و شماره کرديد مردگان خود را.
جماعتى از انصار بر يکديگر تفاخر نمودند به کثرت مال و اولاد و قبيله، حق تعالى در اين سوره فرمود مشغول ساخت شما را تفاخر به کثرت مال و اولاد و قبيله و شما را از ذکر آخرت [و] عبادت باز داشت تا به قبر در آمديد، در حالتى که اعمال خود را ضايع ساختيد به سبب طلب دنيا.
تنبيه- آيه شريفه گرچه در باره جماعتى نازل شده، لکن خطاب عام است نسبت به عموم کسانى که عوارضات دنيا از مال و منال و اولاد و قبيله و عشيره آنها را مشغول و از آخرت و سعى به عمل به رأى باز داشته تا وقتى که بميرند و به قبر در آيند از خواب غفلت بيدار نشوند. لذا فرموده‌اند: «النّاس نيام اذا ماتوا انتبهوا» مردم در خواب غفلت‌اند، وقتى بميرند، بيدار شوند «1» و حال آنکه در دنيا بايد بيدار شوند. پس ردع ايشان فرمايد:
«1» صد کلمه جاحظ، حديث دوم و مجموعه ورّام (بيروت) ج 1 ص 150. و به نقل از حضرت على عليه السّلام در امعان الراغبين فى سيرة المصطفى که در حاشيه کتاب نور الابصار (چ بيروت) ص 178 چاپ شده است منقول است.
جلد 14 - صفحه 329