تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ الْقارِعَةُ «1» مَا الْقارِعَةُ «2» وَ ما أَدْراکَ مَا الْقارِعَةُ «3» يَوْمَ يَکُونُ النَّاسُ کَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ «4» وَ تَکُونُ الْجِبالُ کَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ «5» فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ «6» فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ «7» وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ «8» فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ «9» وَ ما أَدْراکَ ما هِيَهْ «10» نارٌ حامِيَةٌ «11» ترجمه‌ آن کوبنده، چيست آن کوبنده‌ و چه ميدانى تو که چيست آن کوبنده‌ روز که ميباشند مردم مانند پرندگان کوچکى که گرد چراغ ميگردند و پراکنده ميشوند و ميباشند کوهها مانند پشم رنگارنگ زده شده‌ پس اما کسيکه سنگين باشد مقدار کارهاى خوب او پس او در زندگانى رضايت بخش خواهد بود و اما کسيکه سبک باشد مقدار کارهاى خوب او پس جايگاه اصلى او هاويه است‌ و چه ميدانى تو که چيست آن‌ آتشى است که گرمى آن بسيار است. تفسير خداوند سبحان در اين سوره شريفه باز بعضى از اوضاع و اهوال قيامت را بيان فرموده باين تقريب که آن روز و وقتى که کوبنده است دلهاى مردم را بفزع و هول و افلاک و کواکب را بانشقاق و انحطاط که باين مناسبت بقارعه ناميده شده چيست آن و براى اهميّت و عظمت امر آن پرسش از حقيقت آن شده و بجاى ضمير براى مزيد تهويل و تجليل اسم ظاهر تکرار شده است و باز بهمين غرض فرموده و چه ميدانى تو اى پيغمبر حقيقت و کنه آنرا بتفصيل چون امر آن بالاتر و برتر از آنست که دانش کسى بکنه آن برسد بلى اجمالا آنچه را خداوند بآن خبر داده از اوضاع آن عالم ميدانى و چه قدر فرق است بين عيان و بيان آن روزى است که تمام مردم مانند پرندگان کوچکى که گرد چراغ در شب تابستان جمع ميشوند و پريشان و سر گردان گشته بال و پر سوخته و ريخته منتشر و پراکنده ميگردند ميباشند و وجه شبه معلوم است که زيادى و سر گردانى‌ جلد 5 صفحه 426 و تشويش و انتشار و التهاب و ذلّت و انکسار است و کوهها مانند پشم الوان زده شده ميباشند در تفرّق اجزاء و انتشار آن در فضا و در آن روز ميزانهاى اعمال وضع و وزن آنها معلوم ميشود و تحقيق اين معنى در اوائل سوره اعراف گذشت پس کسيکه سنگين شود مقادير حسنات او برجحان بر سيّئاتش پس او در زندگانى رضايت بخش بهشت خواهد بود و کسيکه سبک باشد مقدارهاى کارهاى خوبش بالنّسبه بکارهاى بدش پس مانند کودکى که در آغوش مادر جاى گيرد در آتش جهنّم مأوى خواهد گرفت چون موازين بمعناى مقادير است و هاويه از اسماء آتش جهنّم ميباشد و خداوند آنرا تفسير فرموده که ميفرمايد چه ميدانى تو اى پيغمبر که چيست هاويه و چه قدر جاى بدى است آن آتش بسيار گرم ميباشد و هاء در ما هيه براى وقف است و با اين بيان الهى باز بعضى فامّه هاويه را بفرود آمدن در جهنم با مغز سر تفسير نموده‌اند در ثواب الاعمال و مجمع از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که کسيکه زياد سوره القارعه را قرائت نمايد خداوند او را از فتنه دجال و ايمان باو و از عذاب جهنّم مأمون فرمايد و الحمد للّه رب العالمين‌ جلد 5 صفحه 427