اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
تَنَزَّل‌ُ المَلائِکَةُ وَ الرُّوح‌ُ فِيها بِإِذن‌ِ رَبِّهِم مِن کُل‌ِّ أَمرٍ «4»
بعضي گفتند: روح جبرئيل امين است بدليل قوله تعالي: قُل نَزَّلَه‌ُ رُوح‌ُ القُدُس‌ِ مِن رَبِّک‌َ بِالحَق‌ِّ لِيُثَبِّت‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ هُدي‌ً وَ بُشري لِلمُسلِمِين‌َ نحل آيه 102، و قوله تعالي: وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ بِلِسان‌ٍ عَرَبِي‌ٍّ مُبِين‌ٍ وَ إِنَّه‌ُ لَفِي زُبُرِ الأَوَّلِين‌َ شعرا آيه 192 الي 196، و بعضي گفتند:
جبرئيل داخل در الملائکه است و الروح بزرگتر از ملائکه.
اقول: ملائکه تمام روحاني هستند و مانعي ندارد که روح هم جزو ملائکه باشد چنانچه مي‌گويي: فلان قشون با فلان رئيس حرکت کردند و حال آنکه رئيس هم جزو قشون است اجمالا روح رئيس ملائکه است جبرئيل باشد يا ملک ديگري و نزول آنها در شب قدر براي دو امر است:
يکي آنکه بر امام زمان نازل شوند و آنچه در اينکه سال تقدير شده بنظر مبارکش برسانند بامر پروردگار که مفاد باذن ربهم من کل امر است، و گفتيم: اموري که تقدير شده دو قسم است يک قسم اموري که قابل تغيير نيست و در لوح محفوظ ثبت شده و انبياء و ائمه و بسياري از ملائکه ميدانند و احتياج به تنزيل ملائکه ندارد، دوم اموري که بر حسب حکم و مصالح و حالات بندگان قابل تغيير است و در لوح محو و اثبات ثبت شده که لا يعلمه الا اللّه لا نبي مرسل و لا ملک مقرب آنها را آنچه در اينکه سال مقدر شده خداوند تبارک و تعالي براي تشريفات ائمه ملائکه و روح را بر آنها نازل ميفرمايد و کلمه من کل امر شامل جميع امور ميشود، و ميتوان گفت که يکي از حکم تنزيل ملائکه بر امام اينکه است که بامضاء امام برسد و اگر حضرتش در حق بعضي دعا کند و شفاعت کند و از خدا درخواست نمايد خداوند براي احترام او تغيير دهد چون حکمت و مصلحتش تغيير پيدا کرده و گفتيم شفاعت اينکه خاندان فقط براي روز قيامت در حق مؤمنين نيست در دنيا در حين نزع در قبر در عالم برزخ هم اينها شفاعت ميکنند دفع بليات و عقوبات از مستحقين عذاب ميشود و جلب منافع
جلد 18 - صفحه 181
که لياقت نداشتند بآنها ميشود.
امر دوم: اينکه ملائکه و روح در مجالس مؤمنين حاضر شوند و بر آنها سلام کنند و در حق آنها دعا کنند و در عبادت آنها شرکت کنند و ثواب عبادت آنها را در نامه عمل مؤمنين ثبت کنند و هديه کنند ثواب عبادات خود را بمؤمنين، و اينکه ملائکه در جامعه مؤمنين هستند تا طلوع فجر که مفاد: