آیه ۴ سوره قدر

سوره قدر(القدر)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۸

تَنَزَّلُ الْمَلاَئِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِ أَمْرٍ

فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می‌شوند.

معنی کلمات و عبارات
«تَنَزَّلُ»: پیاپی نازل گردید. این فعل می‌تواند به معنی ماضی باشد (نگا: جزء عمّ شیح محمّد عبده). «الرُّوحُ»: جبرئیل. نزول فرشتگان و سردسته ایشان جبرئیل به کره زمین، جهت دعای خیر و طلب آمرزش برای کسانی است که شب زنده‌داری می‌نمایند و به عبادت می‌پردازند و از خدا طلب مرحمت و مغفرت می‌کنند. «مِن کُلِّ أَمْرٍ»: برای هر کاری. حرف (مِنْ) به معنی لام است. یعنی برای انجام امور. یا این که به معنی باء مصاحبت است. یعنی: هر خیر و برکتی را با خود به ارمغان می‌آورند.
نزول
نکات آیه
۱ - شب قدر، زمان فرود آمدن فرشتگان و روح به زمین است. «تنزّل الملئکة و الروح فیها» به قرینه سیاق آیات مراد از فعل «تنزّل» - که در اصل تتنزّل بوده و به جهت تخفیف یکى از «تاء»هاى آن حذف شده است - فرود آمدن به زمین است. ۲ - روح نازل شونده در شب قدر، هم ردیف فرشتگان نبوده و موجودى برتر از آنان است. «تنزّل الملئکة و الروح فیها» «عطف» نشانه تغایر است و مى تواند از قبیل ذکر خاص، بعد از عام و نشانه عظمت باشد. برداشت یاد شده به هر دو احتمال نظر دارد. ۳ - شب قدر و نزول ملائکه و روح در آن، امرى پیوسته است و به سالى خاص محدود نیست. «تنزّل» فعل «تنزّل»، مضارع است و هر مضارعى که مفاد آن در گذشته نیز انجام گرفته باشد بر استمرار دلالت دارد. ۴ - نزول ملائکه و روح در شب قدر، نشانه شرافت آن بر هزار ماه «خیر من ألف شهر . تنزّل الملئکة و الروح فیها» ۵ - فرود آمدن فرشتگان و روح در شب قدر، با اذن خداوند و رخصت او است. «تنزّل الملئکة و الروح فیها بإذن ربّهم» ۶ - خداوند، مالک و مدبّر امور فرشتگان و روح است. «ربّهم» «ربّ» در لغت عرب، بر «مالک»، «مولى»، «مدبّر» و «مربّى» اطلاق مى شود. ۷ - فرشتگان و روح، تسلیم خداونداند و کارهاى آنان به اذن او انجام مى گیرد. «تنزّل الملئکة و الروح فیها بإذن ربّهم» ۸ - فرود فرشتگان و روح به زمین در شب قدر، تدبیرى الهى برخاسته از ربوبیت خداوند است. «بإذن ربّهم» واژه «ربّ»، بیانگر برداشت یاد شده است. ۹ - تقدیر امور جهان در شب قدر، وابسته به نزول ملائکه و روح به زمین است. «تنزّل ... من کلّ أمر» «أمر»، ممکن است مفرد «اُمور» باشد. در این صورت مراد امورى خواهد بود که در شب قدر، تقدیر مى شود و ملائکه و روح براى تدبیر آن امور، به زمین نازل مى شوند. حرف «من» در این احتمال، براى بیان علّت غائى است; یعنى، «لأجل کلّ أمر أراد اللّه قضائه». ۱۰ - فرمان هاى خداوند، برانگیزاننده ملائکه و روح براى نزول به زمین در شب قدر «تنزّل ... من کلّ أمر» حرف «من» - که در برداشت یاد شده براى ابتداى غایت دانسته شده است - بیانگر آن است که سبب را بیان مى کند و دلالت دارد نزول ملائکه، برخاسته از فرمان هاى خداوند است; به گونه اى که هر یک از آن فرمان ها، انگیزه اى مستقل براى نزول آنها است. مراد از «أمر» - که در این برداشت، مفرد «أوامر» گرفته شده است - فرمانى است که آیه «إنّما أمره إذا أراد شیئاً أن یقول له کن فیکون» (یس، آیه ۸۲)، ناظر به آن است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أبى بصیر قال: کنت مع أبى عبداللّه(ع) ... فقلت: جعلت فداک ألیس الروح جبرئیل؟ قال: جبرئیل من الملائکة و الروح خلق أعظم من الملائکة ألیس اللّه یقول: «تنزّل الملائکة و الروح»; [منبع: بصائرالدرجات صفّار، ص ۴۶۴، ب ۱۹، ح ۴; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۳۸، ح ۱۰۴.] از ابى بصیر روایت شده که گفت: در محضر امام صادق(ع) بودم ... به ایشان گفتم: فدایت شوم آیا روح [همان]جبرئیل نیست؟ فرمود: جبرئیل از ملائکه است و روح مخلوقى است که عظمت او از ملائکه بیشتر است; مگر نه این است که خداوند مى فرماید: تنزّل الملائکة و الروح». ۱۲ - «عن محمّد بن علىّ(ع) أنّه قال فى قول اللّه تعالى «تنزّل الملائکة و الروح فیها» قال: تنزّل فیها الملائکة و الکتبة إلى السّماء الدّنیا فیکتبون ما یکون فى السنة من امور ما یصیب العباد...; [منبع: دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۲۸۱، ح ۸۵; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۳۱.] از امام باقر(ع) روایت شده که درباره سخن خداى تعالى «تنزّل الملائکة و الروح فیها» فرمود: فرشتگان و نویسندگان [اعمال] به نزدیک ترین آسمان نازل مى شوند و آنچه را در طول سال [آینده]به وجود خواهد آمد، از امورى که به بندگان مى رسد، مى نویسند». ۱۳ - «عن النبىّ(ص) أنّه قال: إذا کان لیلة القدر تنزّل الملائکة الذین هم سکان سدرة المنتهى و منهم جبرئیل فَیَنْزِل جبرئیل(ع) و معه اَلْوِیَةٌ ینصب لواء منها على قبرى و لواء على بیت المقدّس و لواء فى المسجدالحرام و لواء على طور سیناء و لایدع فیها مؤمناً و لا مؤمنة إلاّ سلم علیه; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۸۹; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۶۱۴، ح ۱۴.] از پیامبر(ص) روایت شده که فرمود: زمانى که شب قدر فرا رسد، فرشتگان ساکن «سدرة المنتهى» - که از جمله آنان جبرئیل است - نازل مى شوند. پس جبرئیل [بر زمین ]فرود مى آید در حالى که پرچم هایى همراه او است. پرچمى را بر سر قبر من و پرچمى را در بیت المقدس و پرچمى را در مسجدالحرام و پرچمى را بر طور سینا برپا مى کند و در آن شب، هیچ مرد و زن مؤمنى را فروگذار نمى کند; مگر این که بر او سلام مى کند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • فرشتگان، از موجودات اسمانی+۸ آیه
  • نزول ملایکه در شب قدر برای تقدیر امور، به اذن خداوند+۱ آیه
  • تدبیر امور هستی به فرمان الهی در شب قدر+۴ آیه
  • سلام و تحیّت ملایکه (بر پیامبر(صلی الله علیه واله) یا جانشین معصوم وی یا مؤمنان) در شب قدر+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
  • طلوع فجر، جداکننده شب از روز+۴ آیه
  • جبرییل، موجودی روحانی و غیر جسمانی+۶ آیه
  • جبرییل، از تسلیمشدگان در برابر خداوند+۱ آیه
  • جبرییل، فرشتهای با عظمت و بلند مرتبه در سلسله فرشتگان و کارگزاران الهی+۲ آیه
  • روح، از نامهای جبرییل+۴ آیه
  • نزول جبرییل و ملایکه در شب قدر، در هر سال، با اذن و رخصت خداوند برای تدبیر امور
  • فرمان و اذن خدا در امور گوناگون، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
  • تقدیر امور، در شب قدر با نزول فرشتگان، مقتضای ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • نزول ملایکه برای ایفای نقش خود در جهان تحت فرمان خدا، مقتضی ربوبیّت الهی+۱ آیه
  • خیر و برتری شب قدر، به سبب نزول فرشتگان و روح به زمین، همراه با سلام تا هنگام طلوع فجر+۲ آیه
  • طلوع فجر، حدّ فاصل بین شب و روز+۴ آیه
  • طلوع فجر، پایان شب و معیار تشخیص ان، از روز+۳ آیه
  • شب قدر، زمان تعیین مقدّرات الهی، در تمام امور+۴ آیه
  • نزول قران در شب قدر، نمودی از تقدیر امور مهم در ان شب+۳ آیه
  • شب قدر، شب تقدیر، تدبیر و تثبیت امور هستی+۳ آیه
  • تکرار لیلهالقدر و حوادث ان در رمضان هر سال+۱ آیه
  • نزول جبرییل در شب قدر، با اذن خداوند+۱ آیه
  • نزول روح و ملایکه در شب قدر به نزدیکترین اسمان به انسانها، با اذن خداوند+۱ آیه
  • فرمان خداوند، برانگیزاننده روح و ملایکه، برای نزول به زمین در شب قدر+۱ آیه
  • فرود امدن فرشتگان و روح به زمین در شب قدر، تدبیری الهی برخاسته از ربوبیت خداوند+۱ آیه
  • نزول ملایکه و روح در شب قدر، با ابلاغ سلام خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • نزول ملایکه و روح (جبرییل) به زمین در شب قدر، همراه با سلام جبرییل به مردان و زنان مؤمن+۱ آیه
  • ابلاغ سلام خداوند به اولیای خدا در شب قدر، تا هنگام سپیدهدم به وسیله ملایکه و روح+۲ آیه
  • نزول ملایکه الهی در شب قدر، برای ابلاغ تحیّت و سلام خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • فرشتگان، از موجودات اسمانی+۸ آیه
  • نزول ملایکه در شب قدر، با فرمان خدا برای تقدیر امور+۱ آیه
  • نزول ملایکه در شب قدر، با فرمان خدا برای تقدیر امور
  • نزول وحی تابع مشیت و خواست خداوند+۲ آیه
واژه‌ها