تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ «1»
«1» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، چ حيدرى 1391- ص 151.
جلد 14 - صفحه 270
وَ التِّينِ: سوگند به انجير، وَ الزَّيْتُونِ: و سوگند به زيتون.
بيان- تخصيص اين دو ميوه به سوگند از جميع ميوه‌جات به جهت آن است که انجير، فاکهه طيبه و بى‌فضله، و غذائى لطيف و سريع الهضم، و دوائى شريف و کثير النفع، و مليّن طبع و محلّل بلغم و مطهّر کليتين و مزيل ريگ مثانه و مفتح سده کبد و طحال و مسمن بدن است «1». و در حديث وارد شده انجير: قطع بواسير کند و نقرس را فايده دهد «2».
زمخشرى در کشّاف نقل نموده: طبقى از انجير نزد پيغمبر آوردند: حضرت از آن تناول نمود و فرمود: کلوا فلو قلت انّ فاکهة نزّلت من الجنّة لقلت هذه و لأنّ فاکهة الجنّة بلا عجم فکلوها فانّها تقطع البواسير و تنفع من النّقرس: بخوريد انجير را که اگر بگويم ميوه‌اى از بهشت نازل شده، هر آينه گويم انجير است. زيرا ميوه بهشتى هسته ندارد، پس آن را بخوريد که قطع بواسير کند و نقرس را نفع رساند «3».
و اما زيتون- ميوه‌اى است که هم ميوه است و هم نان و خورش و دوا و روغنى لطيف و کثير المنافع، و در اکثر اطعمه آن را داخل کنند. مروى است معاذ بن جبل به درخت زيتون گذشت. شاخى از آن گرفت و مسواک کرد و گفت از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم که فرمود: «نعم السّواک الزّيتون من الشّجرة المبارکة يطيب الفم و يذهب بالحفرة.» نيکو مسواکى است زيتون، از شجره مبارکه است، بوى دهن را خوش کند و چرک دندان و فساد اصول را زايل کند. بعد گفت من از آن حضرت شنيدم که فرمود: «هو سواکى و سواک الانبياء قبلى». اين مسواک من و مسواک پيغمبران پيش از من بوده «4».
نزد بعضى مراد تين و زيتون محل روئيدن آنهاست. در معالم گفته مراد تين، مسجد حضرت نوح عليه السّلام و مراد زيتون، بيت المقدس است «5». يعنى قسم
«1». سفينة البحار، ج 1، ماده تين، ص 128.
«2». سفينة البحار، ج 1، ماده تين، ص 128.
«3». تفسير کشاف، (چ اول، مصر) ج 4 ص 222.
«4». بحار الانوار، چ جديد، ج 76، ص 135، روايت 48، بنقل از مکارم الاخلاق.
«5». مجمع البيان (1403 هج) ج 5 ص 511.
جلد 14 - صفحه 271
به مواضع روئيدن انجير و زيتون.