اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قَد أَفلَح‌َ مَن زَکّاها «9» وَ قَد خاب‌َ مَن دَسّاها «10»
تزکيه نفس باين است که از تمام پليديها پاک کند نفس خود را از عقائد فاسده و مذاهب باطله و طرق ضاله، معتقد باشد بجميع عقائد حقه نه بر آنها چيزي افزوده کند و نه کسر گذارد، نه بدعتي در آنها ابداع کند و نه انکار بعض آنها را کند، و از اخلاق رذيله کبر حسد بخل و نخوت و ساير صفات خبيثه دوري کند. و متخلق شود بجميع صفات پسنديده و اخلاق فاضله و ملکات حسنه، و از اعمال سيئه و افعال قبيحه و معاصي الهيه بپرهيزد که درجه اعلاي تزکيه مقام عصمت و طهارت است که خيال معصيت هم در قلوب آنها نيابد در تمام عمر که فلاح و رستگاري نفس در همين است و خبيث و هلاکت و بدبختي در آن است که نفس را آلوده کند باين مفاسد يا معتقد بمذاهب باطله شود مثل کفر و شرک
جلد 18 - صفحه 131
و ضلالت و بدعت و انکار ضروريات دين و مذهب يا متخلق شود باخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملکات قبيحه مثل کبر و عجب و حسد و عناد و عصبيت و بخل و نخوت و جبن و ساير صفات خبيثه يا بمعاصي مثل ظلم و تعدي و فسق و فجور و آنچه خداوند حرام کرده يا ترک واجبات مثل نماز روزه خمس زکاة حقوق ذوي الحقوق و امر بمعروف و نهي از منکر و حب اهل بيت و تبرّي از اعداء آنها و ساير واجبات شرعيه که مکرر گفته‌ايم که مضار معاصي بسيار است سلب نعمت کوتاهي عمر نزول بلايا گرفتار ظالم تسلط شيطان ضعف ايمان بلکه سلب ايمان قساوت سياهي قلب سياهي دل رنجش خاطر پيغمبر و ائمه طاهرين متابعت هواهاي نفساني و از همه بالاتر غضب الهي تا برسد بعقوبات آن عالم از حين موت و عذاب قبر و عالم برزخ و عقبات قيامت و سياهي نامه عمل و سياهي صورت و سختي حساب و اغلال و سلاسل و خفت ميزان و لغزش صراط تا در جهنم و عمود و تازيانه و زقوم و حميم و غساق و ساير عقوبات لذا ميفرمايد:
وَ قَد خاب‌َ مَن دَسّاها خيبت را تفسير کردند بخمولي نفس و خفت نفس و ضلالت نفس و هلاکت نفس و خست نفس، و دس آلوده کردن نفس است باين عيوب و مضار و اخفاء آن و ادخال خباثت در آن نفسي که اينکه همه فضائل بايد داشته باشد آلوده باين همه خبائث بشود.