تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا يَخافُ عُقْباها «15»
وَ لا يَخافُ عُقْباها: و حال آنکه نمى‌ترسد عاقبت و تبعه دمدمه را.
چنانچه ملوک مى‌ترسند از آنچه در عقب هلاک واقع شود که آن معارضه دشمن است با آنها و انتقام کشيدن از ايشان و به جهت آن بعضى را باقى مى‌گذارد. مراد آن است که حق تعالى باکى از آن ندارد و حال آنکه هيچ کس بر او غلبه ندارد و ذات يگانه او قاهر بر تمام اشياء باشد.
تنبيه- راضى بودن يا نبودن در عملى شريک گرداند شخص را در آن عمل.
در نهج البلاغه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد: ايّها النّاس انّما يجمع النّاس الرّضا و السّخط و انّما عقر ناقه ثمود رجل واحد فعمّهم اللّه بالعذاب لمّا عمّوه بالرّضا فقال: «فعقروها فاصبحوا نادمين». اى گروه مردمان جز اين نيست جمع نمايد مردم به جزاى اعمال رضا داشتن و غضب نمودن و به درستى که پى نمود ناقه ثمود را يک نفر پس فراگرفت خداى تعالى به عذاب آنها را به جهت- راضى بودن آنان پى کردن شتر را «1».
تتمّه- به روايت صحيحه، عثمان بن صهيب از پدر خود روايت نموده که حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم امير المؤمنين عليه السّلام را فرمود: يا على شقى‌ترين پيشينيان کيست؟ گفت عاقر ناقه ثمود. حضرت فرمود: راست گفتى «فمن اشقى الاخرين» پس کيست شقى‌ترين آخرين؟ گفت: نمى‌دانم يا رسول اللّه. حضرت فرمود: «الّذى يضربک على هذه»: آن کسى است که شمشير بر اين موضع تو زند، و اشاره فرمود به تارک سر امير المؤمنين عليه السّلام «2».
شيخ المحدّثين صدوق (رحمه اللّه) در امالى در ذيل حديث فضيلت ماه
«1» نهج البلاغه فيض الاسلام، خطبه 192 ص 650 و صبحى صالح خطبه 201، ص 319)
«2». مجمع البيان طبرسى (چ 1403 هج) ج 5 ص 499.
جلد 14 - صفحه 234
مبارک رمضان [نقل نموده]: امير المؤمنين عليه السّلام سؤال نمايد [از پيامبر که] افضل اعمال در اين ماه چيست؟ حضرت فرمود: يا ابا الحسن افضل اعمال در اين ماه پرهيزکارى از محرّمات الهى است. بعد گريه نمايد. على عليه السّلام گويد: چه چيز شما را به گريه واداشت؟ حضرت فرمود: گريه نمايم براى آنچه حلال دانند نسبت به تو در اين ماه. کانى بک و انت تصلّى لربّک و قد انبعث اشقى الاوّلين و الاخرين شقيق عاقر ناقة ثمود فضربک ضربة على قرنک فخضب منها لحيتک. امير المؤمنين عليه السّلام گويد: عرض کردم در اين حال در سلامت دين باشم؟ فرمود: در سلامت دين تو. «1»
«1» امالى صدوق (با ترجمه کمره‌اى) (چ اسلاميه 1380 هج)- مجلس 20 ص 95.
جلد 14 - صفحه 235
سوره نود و دوم « (و الليل)»
سوره و الليل- اين سوره مبارکه مکى است.
عدد آيات- بيست و يک به اتّفاق علما.
عدد کلمات- هفتاد و يک.
عدد حروف- سيصد و ده.
ثواب تلاوت آن در سوره و الشمس مذکور شد.
در سوره سابقه موکّد به قسم شد در اين سوره نيز افتتاح به قسم فرمايد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ