تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ «11»
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ: پس به تکلّف در نيامد و اقتحام نکرد در وجوه برّ و
«1» تفسير برهان (چ قم) ج 4 ص 464، روايت 4.
«2» مجمع البيان (چ 1403 هج) ج 4 ص 494.
جلد 14 - صفحه 219
انفاق ننمود در امر شديد. يعنى رنج نکشيد در مخالفت نفس و به واسطه اعمال صالحه که متضمن مشقت و تکليف است، به شکر گزارى نعم مذکوره قيام ننمود.
بيان- اقتحام عقبه مثلى است که به آن تشبيه کرده مجاهدت با نفس و شيطان را به رفتن کسى به سختى و زحمت بر بالاى عقبه و ما به الاشتراک بينهما مشقّت و محنت و اقتحام و تکلّف و رياضت است. و شبهه‌اى نيست در آنکه اعمال صالحه و طاعات و عبادات متضمّن محنت و مشقّت و مجاهده نفس است. حاصل آنکه چرا آدمى مالى را که در طريق شرّ صرف کرد، يعنى به قصد ريا و سمعه و افتخار و عداوت پيغمبر و غير آن از وجوه قبيحه، [در] اقتحام عقبه که طريق خير است [صرف] نکرد؟