اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ الشَّفع‌ِ وَ الوَترِ «3»
ظاهر همان سه رکعت آخر صلوة ليل که دو رکعت بنام شفع است و يک رکعت بنام وتر، و اما اقوال زيادي در مراد از شفع و وتر گفته‌اند بعضي گفتند: فرد و زوج از اعداد که حفظ مقادير از آنها ميشود، بعضي گفتند جميع ما خلق اللّه از اينکه دو حالت بيرون نيست يا زوج است يا فرد، بعضي گفتند: شفع جميع ممکنات که گفتند: الممکن زوج ترکيبي. مثل ماده و صورت در اجسام، و زوج ذهني مثل جنس و فصل در انواع، و زوج وهمي وجود و ماهيت در مجردات. و وتر ذات اقدس واجب الوجود است، بعضي گفتند:
نمازها است مثل نماز مغرب و يک رکعت وتر که فرد است و بعضي زوج است بقيه نمازها، بعضي گفتند: شفع يوم النحر است که ايام التشريق است و وتر يوم عرفه است، و بعضي گفتند: شفع يوم الترويه است و وتر عرفة. بعضي گفتند: شفع ايام و ليالي است و وتر يوم- القيامة است که شب ندارد، بعضي گفتند: شفع صفات مخلوقات است مثل غني و فقر،
جلد 18 - صفحه 102
عزت و ذلت صحت و مرض، وجود و عدم، علم و جهل، قدرت و عجز، ايمان و کفر، هدايت و ضلالت، حياة و موت و غير اينها، و وتر صفات الهي است که مقابل ندارد، بعضي گفتند: شفع علي و فاطمة است و وتر وجود مقدس رسول است، بعضي گفتند: شفع صفا و مروه است و وتر بيت اللّه الحرام است، بعضي گفتند: شفع حضرت حسن و حسين است و وتر امير المؤمنين است عليهم السلام، بعضي گفتند: شفع پيغمبر و علي است و وتر خداي متعال.
اقول: بعض اينکه اقوال مستفاد از اخبار است لکن سند ندارد و بعضي اقوال مفسرين است و ما گفتيم آنچه بنظر ميآيد که ظاهر آيه باشد و بقيه اقوال اگر صادر از ائمه باشد بواطن آيات است و اگر از مفسرين باشد مدرکي ندارد فقط تأويل و استحسان است و اللّه العالم.