آیه ۳ سوره فجر

سوره فجر(الفجر)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۳

معنی کلمات و عبارات
«الشَّفْعِ»: زوج. جفت. «الْوَتْرِ»: فرد. تک. طاق. شفع و وتر، شامل همه کائنات می‌گردد. برخی شفْع را مخلوقات خدا، و وتْر را ذات خدا دانسته‌اند (نگا: قاسمی).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - سوگند خداوند، به جفت و تاق «و الشفع و الوتر» حرف «ال» در «الشفع» و «الوتر»، براى جنس است. درباره مصداق شفع و وتر، نظرهاى گوناگونى ابراز شده است; برخى گفته اند: «شفع» روز هشتم ذى الحجه (یوم الترویة) و «وتر» روز عرفه است و برخى آن دو را بر نماز شفع و وتر تطبیق داده اند. در نظرى دیگر، شفع روز قربان و وتر روز عرفه است. این احتمال نیز وجود دارد که «شفع»، به تمام مخلوقات نظر داشته و مراد از «وتر»، ذات بارى تعالى باشد; زیرا تنها او است که مرکب نیست.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۲ - «[فى المجمع] الشفع الخلق ... و الوتر اللّه تعالى ... و هى روایة أبى سعید الخدرى عن النبىّ(ص); [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۳۶، نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۷۱، ح ۳.] [در مجمع البیان آمده است:] شفع مخلوقات اند ... و وتر خداى تعالى است ... و این روایت ابى سعید خدرى از پیامبر(ص) است». ۳ - «عن الصادق(ع) أنّه قال: فى قول اللّه عزّوجلّ «و الشفع و الوتر» قال: الشفع الرکعتان و الوتر الواحدة التى یقنت فیها; [منبع: دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۲۰۵; بحارالأنوار، ج ۸۴، ص ۲۲۳، ح ۳۳.] از امام صادق(ع) روایت شده که درباره سخن خداوند عزّوجلّ «و الشفع و الوتر»، فرمود: شفع همان دو رکعت (نماز شب) و وتر همان یک رکعتى است که در آن قنوت خوانده مى شود». ۴ - «[فى المجمع] قیل: الشفع یوم النحر و الوتر یوم عرفة ... و هى روایة جابر عن النبىّ(ص); [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۳۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۵۷۱، ح ۳.] [در مجمع البیان آمده است:]گفته شده که شفع روز «قربانى» و وتر روز «عرفه» است ... و این روایت جابر از پیامبر(ص) است». ۵ - «[فى المجمع] و قیل الشفع یوم الترویة و الوتر یوم عرفة و روى ذلک عن أبى جعفر و أبى عبداللّه(ع); [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۳۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۵۷۱، ح ۳.] [در مجمع البیان آمده است:] گفته شده که شفع روز ترویه (هشتم ذى الحجه) و وتر روز عرفه است و این مطلب از امام باقر و امام صادق(ع) روایت شده است». ۶ - «عن النبىّ(ص) انّه سُئل عن الشفع و الوتر فقال: یومان و لیلة یوم عرفة و یوم النحر، و الوتر لیلة النحر لیلة جُمَع; [منبع: الدرالمنثور، ج ۸، ص ۵۰۳.] از پیامبر(ص) از شفع و وتر سؤال شد; آن حضرت فرمود: دو روز و یک شب است روز عرفه و روز قربانى و وتر شب قربانى است که شب مشعر است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • بهرهمندی عاقلان و اندیشهمندان، از سوگندهای خداوند به فجر، شبهای دهگانه، جفت، تاق و گذشت شب+۴ آیه
  • سوگند خداوند به روز ترویه (هشتم ذی الحجّه)
  • سوگند خداوند به روز عرفه
  • سوگند خداوند، به روز عید قربان
  • سوگند خداوند، به روز عید قربان+۱ آیه
  • قسم به زوجیّت، بیانگر اهمّیّت ان در نظام هستی+۱ آیه
  • پرسش تقریری خدا از عاقلان، درباره کفایت سوگندهای مهم+۴ آیه
  • سوگند خداوند، به شب دهم ذی الحجّه و شب عید قربان+۲ آیه
  • سوگند خداوند به روز عید قربان+۱ آیه
  • قسم خداوند به جفت و تاق
  • سوگند خداوند به جفت (شفع)
  • سوگند خداوند به روز عرفه برای ملعون بودن اصحاب اخدود+۲ آیه
  • قسم خداوند به عید قربان+۱ آیه
  • قسم خداوند به نماز، سوگندی مهم برای خردمندان+۲ آیه
  • نماز شفع، از نمازهای مهم و دارای فضیلت
  • سوگند خداوند به نماز شفع بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه
  • فضیلت و اهمیّت نماز وتر (یک رکعت اخر نماز شب)+۱ آیه
  • سوگند خداوند به نماز وتر بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه
واژه‌ها