اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ثَمُودَ الَّذِين‌َ جابُوا الصَّخرَ بِالوادِ «9»
و قوم ثمود آن کساني که سنگ را ميتراشيدند در زمين وادي که سکونت داشتند گفتند ثمود فرزند عاد بود که پس از هلاکت عاد و قوم عاد ثمود اولاد و احفاد بسياري پيدا کرد که حضرت صالح هم از اينکه قوم بود بدليل قوله تعالي: وَ إِلي ثَمُودَ أَخاهُم صالِحاً اعراف آيه 73 که اخوه نسبي بود و اينکه قوم را بنام جد خود نام نهادند و پس از آنکه صالح مبعوث شد بر آنها و معجزه او ناقه صالح که از دل سنگ بيرون آورد و اينکه ناقه فصيل هم داشت و شير ميداد باندازه‌اي که کفايت قوم را ميکرد، و اينها عمارات محکمي در دل کوه‌ها ميتراشيدند و ساختمان ميکردند براي استحکام زندگاني که در همين آيه در سوره اعراف ميفرمايد: وَ إِلي ثَمُودَ أَخاهُم صالِحاً قال‌َ يا قَوم‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ ما لَکُم مِن إِله‌ٍ غَيرُه‌ُ قَد جاءَتکُم بَيِّنَةٌ مِن رَبِّکُم هذِه‌ِ ناقَةُ اللّه‌ِ لَکُم آيَةً فَذَرُوها تَأکُل فِي أَرض‌ِ اللّه‌ِ وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ فَيَأخُذَکُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ وَ اذکُرُوا إِذ جَعَلَکُم خُلَفاءَ مِن بَعدِ عادٍ وَ بَوَّأَکُم فِي الأَرض‌ِ تَتَّخِذُون‌َ مِن سُهُولِها قُصُوراً وَ تَنحِتُون‌َ الجِبال‌َ بُيُوتاً و پس از آنکه ناقه صالح را پي کردند و بصالح گفتند: ائتِنا بِما تَعِدُنا خداوند عذاب بر آنها فرستاد، در يک جا تعبير به رجفه فرموده در سوره اعراف، در يک جا تعبير بصاعقه فرموده: فَأَخَذَتهُم صاعِقَةُ العَذاب‌ِ الهُون‌ِ فصلت آيه 17. يک جا تعبير بصيحه فرموده:
وَ أَخَذَ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا الصَّيحَةُ هود آيه 67.
توضيح اينکه هر سه بوده ابتداء صيحه که صداي رعد بحدي مرتفع بود که لرزه باندام آنها انداخت، سپس برقي جستن کرد که تمام آنها را سوزانيد که صاعقه باشد و لو در واقع برق يا رعد دفعة واحده واقع ميشود تنبيه: سه نفر از اينکه خاندان نبوت ياد از ناقه صالح و فصيل آن کردند:
جلد 18 - صفحه 105
1- صديقه طاهره:
ما کان ناقة صالح و فصيلها بالفضل عند اللّه الا دوني.
2- ابي عبد اللّه (ع) در شهادت طفل رضيع:
(رب لا يکون اهون اليک من فصيل).
3- حضرت هادي (ع) روزي که در رکاب متوکل پياده ميرفت فرمود: شصت پاي من نزد خدا افضل از ناقه صالح است. معلوم ميشود که بپاي حضرت آسيبي رسيده بود پس از سه روز متوکل بدرک واصل شد پسرش او را کشت.