سوره فجر(الفجر)، آیه ۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۳
وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ
و قوم «ثمود» که صخرههای عظیم را از (کنار) درّه میبریدند (و از آن خانه و کاخ میساختند)!
معنی کلمات و عبارات
«ثَمُودَ»: قوم صالح است (نگا: اعراف / ، هود / ، نمل / ). «جَابُوا»: بریدند. نقب زدند (نگا: حجر / ، شعراء / . «الْوَادِی»: وادیالقری، مکانی است به نام حجر، میان مدینه منوّره و شام. یاء آن برای تخفیف و سجع آخر آیات حذف شده است. «الصَّخْرَ»: مفرد آن صَخْرَة، سنگهای بزرگ سخت (نگا: کهف / ، لقمان / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، قوم ثمود را به سختى کیفر داد. «کیف فعل ربّک بعاد ... و ثمود»
قوم ثمود، امت حضرت صالح(ع) بودند که بر اثر مخالفت با تعالیم او عقوبت شدند.
۲ - آگاهى دقیق پیامبر(ص)، به فرجام هلاکت بار قوم ثمود «ألم تر کیف ... و ثمود»
۳ - فرجام قوم ثمود، درس عبرت براى همگان «ألم تر ... و ثمود»
۴ - قوم ثمود با بریدن صخره ها، میان درّه و دشت، خانه هاى سنگى بنا کرده بودند. «و ثمود الذین جابوا الصخر بالواد»
«صخر» (جمع «صخرة») به معناى سنگ هاى بزرگ و سخت و «جَوْب» (مصدر «جابوا») به معناى پاره کردن و نیز پیمودن است. گفتنى است که اسناد آن به سنگ، با معناى پاره کردن سازگار است. «وادى» - که حرف آخر آن به دلیل آخر آیه بودن حذف شده است - به معناى فاصله بین کوه ها و تپه ها است. (قاموس)
۵ - خانه هاى سنگى و مستحکم قوم ثمود، بى ثمر در نجات آنان از عذاب الهى «ألم تر کیف فعل ربّک ... و ثمود الذین جابوا الصخر بالواد»
۶ - خداوند، تهدیدکننده کافران عصر بعثت، به فرجامى نظیر هلاکت قوم ثمود «ألم تر کیف فعل ربّک ... و ثمود الذین جابوا الصخر بالواد»
۷ - قوم ثمود، پس از دوران قوم عاد مى زیستند. «بعاد ... و ثمود»
۸ - آگاهى قوم ثمود، به نحوه بریدن سنگ هاى کوه و ایجاد خانه هاى سنگى «جابوا الصخر»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۶–۱۴ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۶–۱۴ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۶–۱۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
سختی کیفر قوم ثمودسنگبری در قوم ثمودعلم به فرجام قوم ثمودعلم قوم ثمودخانه های سنگی قوم ثمودخانه سازی قوم ثمودحتمیت عذاب قوم ثمودتهدید کافران مقارن بعثتفرجام قوم ثمودعبرت از فرجام قوم ثمودعلم محمدتهدید به هلاکتهلاکت قوم ثمودتاریخ قوم عادتاریخ قوم ثمودکیفرهای خداتهدیدهای خداعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۶)
- نابودی قومثمود با عذاب اسمانی، از ایات خدا+۵ آیه
- اشنایی قوم ثمود به بنّایی و ساختن خانههایی در دل کوهها+۴ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۲ آیه
- تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۷ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۷ آیه
- تشبیه عذاب پیدرپی و شدید نازل شده بر برخی اقوام پیشین، به ضربات تازیانه+۳ آیه
- تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۷ آیه
- لزوم تفکّر در چگونگی انقراض تمدّنها و عبرت گرفتن از ان+۸ آیه
- اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۷ آیه
- دعوت الهی به تفکّر، در فرجام هلاکتبار قوم ثمود+۲ آیه
- انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۴ آیه
- مطالعه سرنوشت تمدّنهای پیشین، مایه عبرت ادمی+۷ آیه
- افسادگری مایه انقراض تمدّنهای برخی از امّتهای پیشین+۹ آیه
- طغیانگری، از عوامل انقراض تمدّنها+۷ آیه
- قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوههای گوناگون خانه و قصرسازی+۱۰ آیه
- عمران و ابادانی در ساختمانسازی، از نشانههای تمدّن+۱۳ آیه
- سفارش پروردگار، به تفکّر در تاریخ ثمود+۴ آیه
- قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوههای خانهسازی+۹ آیه
- قوم ثمود، صاحب خانههای تراشیده شده از کوهها+۶ آیه
- افساد ثمودیان، از عوامل کیفر و هلاکت انان+۱ آیه
- ثمود، مردمانی طغیانگر+۵ آیه
- بیتاثیری خانههای سنگی و مستحکم قوم ثمود، در نجات انان از عذاب الهی+۵ آیه
- فساد ثمودیان در زمین، موجب کیفر و عذاب سخت انان از جانب خدا+۳ آیه
- حرمت فسادگری، در زمین+۸ آیه
- حرمت فسادگری، در زمین+۸ آیه
- سنگها، ابزاری برای ساختن خانه ها+۳ آیه
- صنعت خانه سازی، در زمان قوم ثمود+۶ آیه
- قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوه های گوناگون در خانه سازی+۶ آیه
- بنا کردن خانه های سنگی با بریدن صخره ها، از سوی قوم ثمود+۶ آیه
- خانه های سنگی و مستحکم قوم ثمود، بی ثمر در نجات انان از عذاب الهی+۶ آیه
- عذاب شدن قوم ثمود با داشتن خانه های سنگی از سوی پروردگار، به علّت فساد و طغیان انان+۲ آیه
- سکوت قوم ثمود، در میان درّه
- بنا کردن خانه هایی از سنگ، به دست قوم ثمود در میان درّه
- کیفر سخت قوم ثمود، از ناحیه خداوند+۳ آیه
- کیفر سخت قوم عاد، از سوی خداوند+۴ آیه
- بنای خانه های سنگی با بریدن صخره ها، به دست قوم ثمود+۶ آیه
- خانه های سنگی در دل کوه، دارای استحکام+۱ آیه
- مانع نبودن خانه های سنگی قوم ثمود، از عذاب الهی بر انان+۵ آیه
- صنعت سنگتراشی، در میان قوم ثمود+۶ آیه
- پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره هلاکت اقوام نیرومند و حاکمان قدرتمند+۴ آیه
- تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۷ آیه
- بنای خانه های مسکونی در کوهها، به وسیله ثمودیان+۴ آیه
- شهر حجر، دارای خانه های امن، در دل کوهها+۷ آیه
- ویرانی خانه های شهر حجر، عبرتی برای اهل فهم و دانش+۹ آیه
- طغیان قوم ثمود، عامل هلاکت و فرود امدن تازیانه عذاب بر انان+۲ آیه
- قوم ثمود، از طغیان گران هلاک شده به دست خداوند+۷ آیه
- افزایش فسادگری و گسترش ناهنجاریها، به وسیله قوم عاد+۴ آیه
- طغیان، از عوامل هلاکت قوم عاد و ثمود+۵ آیه
- تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۷ آیه
- هلاکت ثمودیان با عذاب استیصال، مایه پند و عبرت برای ایندگان+۷ آیه
- هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۶ آیه
- طغیان در برابر دستورهای خدا، سبب نزول عذاب در هم کوبنده مظاهر ابادانی+۷ آیه
- تباهی و فساد، درپی دارنده نابودی و ویرانی و ابادانیها+۱۰ آیه
- قوم ثمود، ابادکننده منطقه زندگی خویش، با تراشیدن کوهها+۳ آیه
- انسانها، دارای نیروی توانا و کارامد، برای عمران و ابادانی+۷ آیه
- سوگند خداوند به فجر و افرینش ان، بیانگر قدرت وی، در نابودی طغیانگران و مفسدان+۵ آیه
- گسترش فساد قوم ثمود، در مملکت شان+۱ آیه
- تجاوز از حریم خویش و نقض حقوق دیگران، زمینه ساز افزایش فساد از جانب قوم ثمود+۲ آیه
- رفاه و امکانات مادّی قوم ثمود، زمینه افزایش فساد انان+۸ آیه
- نواخته شدن شلاق عقوبت الهی بر قوم ثمود، به سبب طغیانگری و فسادانگیزی انان+۲ آیه
- عذاب مفسدان قوم ثمود، جلوه ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- هلاکت و عاقبت قوم ثمود، عاد و فرعونیان، با شلاّقهای عذاب خداوند، قابل تامّل برای مردم+۴ آیه
- قدرتمندی، عامل طغیانگری در زمین+۵ آیه
- قدرت در دست انسانهای ناصالح، ابزار فسادگری+۶ آیه
- نزول عذاب الهی بر اقوام پیشین، در پی سوء استفاده از قدرت و توانمندیهای خود+۷ آیه
- بهره مندی اقوام پیشین، از قدرت و توانمندیها، عامل طغیان و فساد انان+۶ آیه
- قوم عاد، مردمی قدرتمند+۳ آیه
- نزول عذاب بر قوم عاد، در پی سوء استفاده انان از قدرت و توانمندیهای خود، در راه طغیان و فساد+۶ آیه
- ساختن خانه های محکم در دل کوه، با تراشیدن سنگها و کار بر روی انها در قوم ثمود+۴ آیه
- معمول بودن سنگ تراشی و ساخت خانه های سنگی، در قوم ثمود+۵ آیه
- خداوند، در کمین قوم ثمود، به سبب طغیانگری انان+۲ آیه
- عذاب استیصال، کیفر تبهکاران مجرم+۸ آیه
- الودگی قوم ثمود به گناه و تبهکاری+۶ آیه
- فراخوانی خداوند از محمّد صلی الله علیه و اله، به اندیشه و تفکّر در فرجام هلاکتبار پیشینیان+۷ آیه
- سوگند خداوند به نماز شفع بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه
- سوگند خداوند به نماز وتر بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه