1- قيامت، روز بروز و ظهور افکار و کردار آدميان است. «يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ»
2- انگيزه‌ها وروحيات انسان، در قيامت او اثر دارند. «يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ»
3- قيامت، روز افشاى اسرار و شرمندگى است: «تُبْلَى السَّرائِرُ» و انسان نيز براى کتمان يا جبران گذشته خود نمى‌تواند کارى بکند. «فَما لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لا ناصِرٍ»
4- رجعت انسان در قيامت، همچون رجعت آب بخار شده دريا، از آسمان به زمين است. «عَلى رَجْعِهِ لَقادِرٌ- وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ»
5- ارزش هر موجودى وابسته به آثار وبرکات آن است. «ذاتِ الرَّجْعِ- ذاتِ الصَّدْعِ»
6- قرآن، فرقان و جداکننده حق از باطل است، نه رمان و غير واقعى. «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ»
7- نيرنگ کفّار، دائمى، سخت و حتمى است، از آن غافل نشويد. «إِنَّهُمْ يَکِيدُونَ کَيْداً»
8- برخورد خداوند با انسان، متناسب با عمل اوست. اگر در راه خير قدم بردارد، خدا هدايتش مى‌کند: «جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ» «1» و اگر به دنبال کيد باشد، گرفتار کيد الهى مى‌شود. «يَکِيدُونَ کَيْداً وَ أَکِيدُ کَيْداً»
9- قرآن، ميزان تشخيص حق از باطل است. «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ»
10- کافران با خدا طرفند و تدبير خداوند سخت است. «يَکِيدُونَ کَيْداً وَ أَکِيدُ کَيْداً»
11- آنان مسلمانان را غافلگير مى‌کنند ما نيز آنان را غافلگير مى‌کنيم. يَکِيدُونَ ... أَکِيدُ
12- در برخورد با دشمن، نه خود عجله کنيد و نه از خدا عجله بخواهيد. «فَمَهِّلِ الْکافِرِينَ»
13- غفلت از دشمن هرگز، ولى مهلت دادن مانعى ندارد. «أَمْهِلْهُمْ» 14- سعه صدر، شرط لازم براى رهبرى است. «أَمْهِلْهُمْ»
15- مقدار مهلت به دشمن، به قدرى نباشد که فرصت را از شما بگيرد. «رُوَيْداً»
«والحمد للّه ربّ العالمين»
«1». عنکبوت، 69.
جلد 10 - صفحه 448
سوره اعلى
اين سوره نوزده آيه دارد و در مکّه نازل شده است.
سوره‌هايى را که با فرمان تسبيح خداوند آغاز مى‌شود، مسبّحات گويند و سوره اعلى، آخرين سوره از سور مسبّحات است.
نام سوره، برگرفته از آيه اول است که خداوند را با وصفِ «اعلى» توصيف مى‌کند. مطالب سوره به دو بخش تقسيم مى‌شود که بخش اول، خطاب به پيامبر گرامى اسلام و بخش دوم درباره مؤمنان و کافران و عوامل سعادت و شقاوت اين دو گروه است.
در روايات سفارش شده است که در نماز عيد (فطر و قربان)، در رکعت اول سوره اعلى خوانده شود. «1»
«1». تفسير نور الثقلين.
جلد 10 - صفحه 449
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان