اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَهُم جَنّات‌ٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ ذلِک‌َ الفَوزُ الکَبِيرُ «11»
اينکه آيه شريفه را هم مفسرين تفسير کردند بهمان مؤمنين که گرفتار اخدود شدند و لکن هيچ وجهي براي اينکه تخصيص نيست آيه عموم دارد شامل جميع مؤمنين از زمان آدم الي يوم القيام ميشود، و مکرر اينکه آيه تفسير شده و ما ناچار يک اشاره مختصري ميکنيم.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا در ايمان چهار امر معتبر است: اول- يقين بجميع عقائد حقه و ضروريات دين و مذهب شک و ظن کافي نيست يقين قطعي لازم است.
دوم- دلبستگي و در بند دين بودن که تعبير بعقيده ميکنيم و مي‌گوييم عقايد حقه.
سوم- اقرار قلبا و لسانا که کفر جحودي نباشد که ميفرمايد: وَ جَحَدُوا بِها وَ استَيقَنَتها أَنفُسُهُم ظُلماً وَ عُلُوًّا فَانظُر کَيف‌َ کان‌َ عاقِبَةُ المُفسِدِين‌َ نمل آيه 14.
چهارم- تسليم و زير بار دين رفتن.
وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ قطعا مراد جميع اعمال صالحه نيست و لو لفظ الصالحات
جلد 18 - صفحه 67
عموم دارد زيرا احدي نميتواند جميع اعمال صالحه را حيازت کند بلکه مراد اعمال صالحه داشته باشند بتفاوت درجات بلي کوتاهي در واجبات نکنند.
لَهُم جَنّات‌ٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ جنات هشت جنت داريم جنات ثمانيه و مراد از تحتها يعني از پاي قصور، و انهار بهشت هم بسيار است: مِن ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ، و مِن لَبَن‌ٍ لَم يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ، و مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ، و مِن عَسَل‌ٍ مُصَفًّي، و نهر سلسبيل، و نهر کوثر.
ذلِک‌َ الفَوزُ الکَبِيرُ چه فوزي است بزرگتر از اينکه تفضلات.
تنبيه: اثبات شي‌ء نفي ما عدا نميکند اهل ايمان بالاخره نجات پيدا ميکنند و نائل ميشوند.