اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذُو العَرش‌ِ المَجِيدُ «15»
در موضوع عرش بعقيده حکماء که آن را فلک اطلس و غير مکوکب ميدانند و محيط بر جميع آسمانها و کرسي و جميع کرات جويه ميگويند و ميپندارند که آن تمام اينکه آسمانها را از ثوابت و سيارات در يک شبانه روز دور کره زمين ميگرداند.
و اينکه عقيده بحمد اللّه امروز فسادش ظاهر شده و اينکه کره زمين بحرکت وضعي دور خود ميچرخد در يک شبانه روز و بحرکت انتقالي دور کره شمس ميگردد در مدت يک سال شمسي و بعقيده مجسمه ميگويند: تخت است و خدا بر روي تخت نشسته و فرداي قيامت مؤمنين او را ميبينند و کفار محروم هستند اينهم کفر محض است، و در لسان اخبار اينکه است که عرش احاطه دارد بجميع عوالم جسماني و بقدري عظمت دارد که سطح محدب او را احدي جز خدا نميداند و حمله عرش ملائکه هستند که هر کدام
جلد 18 - صفحه 70
از آنها بزرگتر از کره زمين هستند، و در حديث زينب عطاره دارد ملکي نود هزار سال پرواز کرد و بيک دوره او نرسيد.
اقول: عظمت و بزرگي و حقيقت عرش را جز خالق آن نميداند که حتي بر جنات ثمانيه با آن سعه آنها احاطه دارد که در قرآن ميفرمايد در موضوع معراج حضرت رسالت: وَ لَقَد رَآه‌ُ نَزلَةً أُخري عِندَ سِدرَةِ المُنتَهي عِندَها جَنَّةُ المَأوي النجم آيه 13 الي 15 که سدرة المنتهي زير عرش است و فوق عرش عالم جبروت و لاهوت و عالم انوار و آنچه او ميداند و ما بيشتر از اينکه نميتوانيم بگوئيم همين اندازه مي‌گوييم:
که خداوند او را بصفت (المجيد) ياد فرموده و اينها اموري است که از فهم بشر خارج است مثل لوح و قلم و امثال اينها، و بعضي از عرفا عرش را گفتند عبارت از علم الهي و قدرت او است که احاطه بکل شي‌ء دارد اينهم فاسد است زيرا علم و قدرت عين ذات اقدس حق است و منتزع از ذات و غير محدود و عرش محدود است و مخلوق حق است که ميفرمايد: الرَّحمن‌ُ عَلَي العَرش‌ِ استَوي طه آيه 4.