تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ «6»
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ: روزى که به پاى مى‌ايستند مردمان، لِرَبِّ الْعالَمِينَ: براى حکم پروردگار عالميان. يعنى از پاى ننشينند تا فرمان نرسد. و آن مقام هيبت باشد که اهل عرصات سيصد سال ايستاده باشند و شير را زهره سخن نباشد؛ تا حضرت رسالت به اذن الهى شفاعت نمايد و خلق را از ميان هيبت به مقام محاسبه آورند؛ و اين شفاعت کبرى باشد. يا در روزى که برخيزند مردمان از قبور خود براى امر پروردگار عالميان و جزا و حساب.
عبد اللّه بن عمر روايت نموده که خدمت پيغمبر اکرم گفتم: سه مسئله دارم، مى‌خواهم سؤال کنم. فرمود بپرس. گفتم: مقام مردمان نزد پروردگار عالميان چه مدّت باشد؟ و چقدر مشقّت در اين مدت به مؤمنان رسد؟ و ميان بهشت و جهنم منزلى باشد يا نه؟ فرمود کفّار و فجار سيصد سال در آن مقام به پاى بايستند و هيچ ندا به ايشان نرسد و به جهت هول و هيبت قدرت نداشته باشند. اما مؤمنان دو فريق باشند، گروهى سابقان و گروهى اصحاب يمين، و مقدار ايستادن سابقان همچو امتداد زمانى باشد ميان دو نفر با هم راز گويند بعد از آن به بهشت در آيند، و مدت مقام اصحاب يمين مانند زمانى باشد که روزه‌دار
جلد 14 - صفحه 98
گرسنه باشد و منتظر افطار باشد. آنگاه به بهشت روند. و ميان بهشت و جهنّم حوضى باشد طول آن يک ماه راه و عرض آن يک ماه. آب آن سفيدتر از شير و شيرين‌تر از عسل و بر کنار، قدح‌هاى فضّه و قوارير باشد. هر که يک قدح از آن خورد، هرگز تشنه نشود و حاجت نيفتد او را به آب در عرصات قيامت. «1» سليم بن عامر از مقداد بن اسود نقل نموده که من از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم، فرمود: در عرصات آفتاب بر بالاى سر اهل محشر بدارند به مقدار يک ميل يا دو ميل (سليم گويد نمى‌دانم مراد بميل مسافت زمين است يا ميلى که سرمه در چشم کشند). پس آفتاب تحليل رطوبات ايشان کند و به طريق عرق از بدن ايشان بيرون آيد و اين به قدر اعمال ايشان باشد. يعنى بعضى باشند که عرق تا پاشنه پاى ايشان رسيده باشد و بعضى مانند لجام به دهن آنها رفته باشد. پس آن حضرت اشاره به دهان مبارک خود و فرمود: (يلجمه لجاما). «2» تتمّه- اعرابى به عبد الملک مروان گفت: تو شنيده‌اى آنچه حق تعالى در باره مطفّفين فرموده از توجّه وعيد عظيم، پس چيست ظن تو به نفس خود که مال‌هاى مسلمانان را بى‌کيل [و] وزن مى‌گيرى و بى‌انديشه و بى‌محابا در آن نظر مى‌کنى؟ «3»