«سِجِّينٍ» از «سجن» به معناى زندان و وزنِ فِعّيل براى مبالغه است: زندان ابد و سخت.
«مَرْقُومٌ» از «رقم»، به معناى خط درست و مشخص است، به گونهاى که با ديگر نوشتهها اشتباه نشود. بنابراين، «کِتابٌ مَرْقُومٌ» يعنى سرنوشت فاجران، کاملًا مشخص و معيّن است و آنان گرفتار زندانِ هميشگى در دوزخاند.
مراد از «دين» در آيات مربوط به قيامت، جزاست. «يُکَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ» همان گونه که در سوره حمد، آيه «مالِکِ يَوْمِ الدِّينِ» به معناى مالک روز جزاست.
«أَثِيمٍ» از «اثم» به کسى گويند که در گناه فرو رفته باشد.
جلد 10 - صفحه 416
جمله «وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ» را دو گونه مىتوان تفسير کرد:
الف: واى به کم فروشى که سرنوشتش به تکذيب قيامت مىانجامد.
ب: واى به کسانى که کيفر کم فروشان در قيامت را باور ندارند.
«أَساطِيرُ» جمع «اسطورة» به معناى افسانه است که مطالب زيبا و دلنشين دارد ولى واقعيّت ندارد و بافته ذهن و خيال داستان سرايان است. «أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ» يعنى آنکه پيشينيان افسانهها را ساختهاند و پيامبر آنها را بازگو مىکند.
در تاريخ عاشورا مىخوانيم که امام حسين عليه السلام چندين مرتبه لشگر يزيد را موعظه کرد و از آنان اقرار گرفت که مگر من فرزند فاطمه دختر پيامبر شما نيستم، مگر حلالى را حرام يا حرامى را حلال کردهام؟ مگر شما با هزاران نامه از من دعوت نکرديد؟ و ... در پايان فرمود:
«قد ملات بطونکم من الحرام» شکمهاى شما از حرام پر شده و ديگر سخن حق در روح شما اثرى ندارد.
امروزه هيچ يک از دانشکدههاى علوم تربيتى و روانشناسى دنيا، سخنى از تأثير لقمهى حلال و حرام در تربيت و روح انسان مطرح نمىکنند و دانشمندان شرق و غرب عالم از تأثير تغذيه بر تربيت غافلند.