اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
إِذَا السَّماءُ انفَطَرَت «1»
از براي فطر اطلاقاتي است:
1- بمعني خلق بدون سابقه مثل قوله تعالي: فاطِرُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ شوري آيه 11. يعني مبتدعها و مخترعها که خلقت بدون سابقه باشد و بمعني فطرة ذاتيه چنانچه در حديث است:
(کل مولود يولد علي الفطرة حتي يکون ابواه يهوّدانه او
جلد 18 - صفحه 21
ينصّرانه او يمجّسانه)
چون انسان در ابتداء خلقت قلبش آماده است و آلوده بقساوت و سياهي دل و معاصي نشده لکن بمعاشرت با پدر و مادر از اينکه قابليت ميافتد و قساوت او را ميگيرد بعينه مثل آن مثل دانه حبوبات که در ابتداء خلقت قابليت اينکه کشت شود و رشد کند و بثمر برسد دارد لکن اگر گنديده شده يا شکسته شد يا طبخ شد يا بو داده شد يا آرد شد از اينکه قابليت ميافتد، و ذکر تهود و تنصر و تمجس از باب مثال است اولاد مشرک هم مشرک ميشود، فاسق هم. تارک الصلاة مکشوفه هوا پرست و غير اينها هر چه آنها هستند آن ميشود مگر شذ و ندر يک يهودي زاده يا نصراني زاده يا غير اينها اينکه موانع را برطرف کند و بشرف اسلام و ايمان و اعمال صالحه مشرف شود.
و اينکه هم براي اينکه است که حجت بر ديگران باشد که نگويند: إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُهتَدُون‌َ إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُقتَدُون‌َ زخرف آيه 32 و 23. و نگويند:
إِنَّما أَشرَک‌َ آباؤُنا مِن قَبل‌ُ وَ کُنّا ذُرِّيَّةً مِن بَعدِهِم أَ فَتُهلِکُنا بِما فَعَل‌َ المُبطِلُون‌َ اعراف آيه 173.
و بمعني فطور و سستي در کار و بمعني انشقاق و از هم پاشيده شدن که در اينکه آيه مراد است و قريب المعني است با انشقاق، انفطار بمعني پاشيده شدن انشقاق بمعني پاره شدن که يکي از آثار قيامت است که آسمانها از هم پاشيده ميشود.