تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ «5»
چون امور مذکوره واقع شود؛ عَلِمَتْ نَفْسٌ: دانا گردد و بداند هر فرد فرد نفسى از وضيع و شريف، غنى و فقير، مرد و زن، عالم و جاهل، ما قَدَّمَتْ: آنچه پيش فرستاده از خير و شر و طاعت و معصيت، وَ أَخَّرَتْ: و آنچه از پس گذاشته و مؤخر داشته از توبه يا از ترکه يا از فرائض که ضايع نموده و غير آن.
تبصره- آيه شريفه آگاه فرمايد به افعال و اقوال صادره انسانى از خير و شرّ و طاعت و معصيت. چه در زمان زندگانى خود مقدم داشته و همچنين آنچه از اقوال و افعال خير و شر مؤسسه انسانى که بعد از خود اشاعه نمايد، تا هر زمان و به هر مقدار باقى باشد، در ثواب و عقاب آن شريک خواهد بود و روز قيامت به تمام آنها دانا گردد.
در منهج- روايت شده در مجلس حضرت، سائلى سؤال نمود. کسى چيزى به او نداد. مرتبه ديگر سؤال نمود. يکى چيزى به او داد. مردمان چون ديدند که او تصدّق نمود، همه عطا کردند. پس حضرت فرمود: من استنّ خيرا فاستنّ به فله اجره و مثل اجور من اتّبعه غير منقص من اجورهم و من استنّ شرّا فاستنّ به فعليه وزره و مثل اوزار من اتّبعه غير منقص من اوزارهم: هر که سنّت خيرى به جا آورد، پس عمل شود به آن، براى او است اجر آن و مثل اجور کسانى که پيروى کنند او را در حالتى که ناقص نشود از اجر آنها چيزى. و هر که سنّت بدى گذارد، پس به جا آورند آن را بر اوست وزر آن و مثل وزر کسانى که پيروى او نمودند، بدون نقصان از وزر آنها. حذيفه يمانى در آنجا حاضر بود اين
جلد 14 - صفحه 84
آيه تلاوت نمود (عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ). «1» بنابراين تمام مؤسسات خير مانند مساجد و مشاهد و مجالس شرعيه را شامل شود و همچنين مؤسسات شر و فساد مانند نمايشگاه و آرايشگاه، تئاتر و مجالس فسق و فجور و ترويج شنايع و اشاعه قبايح در ميان جامعه، هر آينه وزر و وبال و نکال آن روز قيامت هويدا و آشکارا گردد.