اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الإِنسان‌ُ ما غَرَّک‌َ بِرَبِّک‌َ الکَرِيم‌ِ «6»
اي انسان بيچاره چه چيز تو را مغرور کرد بخداي تو و پروردگارت که بتو چه اندازه کرم فرموده.
دو معصيت است که از کبار معاصي است امن من مکر اللّه و ياس من روح اللّه انسان بايد بين خوف و رجاء باشد که در بعض اخبار دارد بايد متساوي باشد مثل دو سبابه نه مثل سبابه و وسطي، و در بعض ديگر دارد که رجاء بيشتر باشد از خوف.
اقول: سرتاسر افراد انسان را غرور گرفته اما کفار و مشرکين و ضالين و مضلين منشأ غرور آنها يا انکار معاد است يا تخيّل اينکه طريقه آنها حق است که تمامش از روي جهل و حماقت. و اما فساق و فجار اهل ايمان منشأ غرور آنها ايمان است که اهل ايمان نجات پيدا ميکنند و بشفاعت شفعاء و مغفرت الهي و عفو الهي نائل ميشوند لکن غافل از اينکه هستند که چه بسياري بواسطه کثرت معاصي و ترک واجبات الهي ايمان آنها از دست ميرود و بدون ايمان از دنيا ميروند چنانچه امروز مشاهده
جلد 18 - صفحه 24
ميکنيد بالحس و الوجدان در جامعه خودمان که اينکه هايي که علنا متجاهر بمعاصي هستند پا بند بهيچ عقيده‌اي نيستند. بلي اگر خداوند حفظ فرمود و تمام صفحه قلب سياه نشد قساوت نگرفت و با ايمان از دنيا رفتند منشأ غرور آنها اميد بفضل الهي و ستّاريت حق و عفو و غفران او و شفاعت شفعاء و دعاء مؤمنين و استغفار ملائکه و ساير اسباب مغفرت است ميگويند:
(و غرني سترک المرخي علي)
(و غرني عفوک و مغفرتک و رحمتک و فضلک و کرمک و شفاعة من اذنت لهم الشفاعة و غير ذلک من عناياتک و ألطافک).
از فضيل بن عياض است باو گفتند: لو اقامک اللّه يوم القيامة بين يديه فيقول، ما غرک بربک الکريم ما ذا کنت تقول له!- قال: اقول! غرني سترک المرخاة، و از يحيي بن معاذ است گفت: لو اقامني اللّه بين يديه فقال: ما غرک بي! قلت: غرني بک برک سالفا و آنفا: از بعض ديگر: قال: غرني حلمک و از بعض ديگر قال: غرني کرم الکريم اقول: ممکن است بلکه بعيد نيست اينکه تعبير فرمود:
يا أَيُّهَا الإِنسان‌ُ ما غَرَّک‌َ بِرَبِّک‌َ الکَرِيم‌ِ تلقين بندگان است که بگويند کرمک و الا ميفرمود: بربک الجبار القهار المنتقم. سپس خداوند بيان کرم خود را نسبت بانسان ميفرمايد و الطافي که باو عنايت فرموده ميفرمايد: