تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَکَّبَکَ «8» «1» مجمع البيان، (چ 1403 هج.) ج 5 ص 449. جلد 14 - صفحه 86 فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ: در هر صورتى که خواست، رَکَّبَکَ‌: ترکيب نمود تو را و در هم پيوست. يعنى ترکيب داد تو را در هر صورتى که مشيت و حکم او اقتضاى آن مى‌کرد از صور مختلفه در حسن و قبح و طول و قصر و ذکوريت و انوثيت و شبه به پدر يا مادر و دائى و عمو و غير آن از ساير خويشان. و حضرت رضا از آباى گرام خود عليهم السّلام روايت نموده که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به کسى فرمود: تو را فرزندى آمده مشابهت به که دارد؟ گفت: يا رسول اللّه، فرزند يا مشابه پدر است يا مادر. فرمود: نگو چنين، به درستى که نطفه چون قرار گرفت در رحم، حق سبحانه نسبى که ميان مرد و زن باشد تا آدم و حوا جمع و آن را بر آن شبه که خواهد آفريند نبينى که حق تعالى فرموده: (فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَکَّبَکَ). «1» تبصره- از اعظم نعم الهى نسبت به افراد انسانى آنکه بدين صورت جميل او را بيافريد و حضرت صادق عليه السّلام فرمايد در اين آيه (لو شاء رکّبک على غير هذه الصّورة) «2» اگر مى‌خواست قادر متعال به هر صورتى از صور حيوانات (ميمون و خوک) تو را مصوّر سازد. زيرا تصوير به اختيار فاعل مختار است نه به ايجاب موجبى که خلاف آن نشود و لکن به فضل جسيم و کرم عميم خود تو را به احسن تقويم خلق فرمود که آن صورت انسانى است و البته چنين احسان بزرگ سپاسدارى و شکرگزارى و حق‌شناسى منعم محسن را لازم دارد.