اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الأَبرارَ لَفِي نَعِيم‌ٍ «13»
ابرار جمع بار يعني نيکوکار مقابل فجار جمع فاجر يعني بدکردار، و نعيم بهشت است که ميفرمايد: فَأَمّا إِن کان‌َ مِن‌َ المُقَرَّبِين‌َ فَرَوح‌ٌ وَ رَيحان‌ٌ وَ جَنَّةُ نَعِيم‌ٍ واقعه آيه 88، و ميفرمايد: أَ يَطمَع‌ُ کُل‌ُّ امرِئ‌ٍ مِنهُم أَن يُدخَل‌َ جَنَّةَ نَعِيم‌ٍ معارج آيه 38، بر بمعني مصدري احسان است و بمعني اسم مصدري حسن است و بمعني اسم فاعلي محسن است که در اينجا باين معني است يعني نيکوکاران. و احسان هم سه قسم است احسان بنفس و احسان بغير و احسان بدين، اما احسان بنفس اينکه است که خود را در معرض عذاب نيندازد و از فيض ثواب محروم نکند و از قابليت هدايت نيندازد بکفر و شرک و ضلالت و قساوت قلب و سياهي دل و کبر و نخوت و تسلط شيطان و حب نفس و علاقه بدنيا و غير اينها.
و اما احسان بغير هدايت ارشاد نصيحت تعليم احکام بذل مال باهل استحقاق خدمت بجامعه امر بمعروف نهي از منکر صله رحم اطاعت والدين و کساني که واجب الاطاعة هستند اعانت ضعفا و امثال اينها.
جلد 18 - صفحه 29
و اما احسان بدين بدستورات دين رفتار کردن مقدسات دين را محترم داشتن، جلوگيري از دشمنان دين حفظ بيضه اسلام اعلاء کلمه اسلام و اشباه اينها و اينکه آيه شريفه:
إِن‌َّ الأَبرارَ لَفِي نَعِيم‌ٍ شرط اولي آن ايمان است و در ايمان چهار چيز مدخليت دارد اول يقين قطعي بجميع اصول دين و ضروريات دين و مذهب و ترک بدعت در دين دوم اعتقاد و دلبستگي و در بند دين بودن، سوم اقرار قلبا و لسانا، چهارم تسليم.
شرط دوم موافات است که بقاء ايمان باشد تا آخرين نفس که با ايمان از دنيا رود که اگر خداي نخواسته قبل از وفات ايمان زايل شد تمام اعمالش هباء منثورا ميشود و از اينکه عنوان خارج ميشود.
شرط سوم اينکه نگهبان ايمانش باشد با دزدهاي ايمان از ارباب ضلال و کساني که پالان آنها کج است معاشرت و مجالست و مراودت نداشته باشد و خود را آلوده به چيزهايي که موجب زوال ايمان ميشوند نکند.
شرط چهارم اينکه ايمانش را بخدا بسپارد که از خطرات مصون و محفوظ گردد.
شرط پنجم تقويت ايمان است باعمال صالحه فعل واجبات بلکه مستحبات و بتحصيل علم که هر چه بيشتر و بهتر باشد قوت رشد و ايمان زيادتر ميشود.
شرط ششم اجتناب از اموري که باعث ضعف ايمان ميشود که معني تقوي است از معاصي و صفات خبيثه و اشتغال بمشاغل دنيوي زياده از مقدار ضرورت و لزوم.