دانشمندان يهود، قبل از بعثت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله، مردم را به ايمان آوردن به آن حضرت دعوت مى‌کردند و بشارت ظهور حضرت را مى‌دادند، امّا هنگام ظهور، خودشان ايمان نياوردند و حتّى بعضى از آنان به بستگان خود که اسلام آورده بودند، توصيه مى‌کردند که مسلمان بمانند، ولى خودشان اسلام نمى‌آوردند. «1»
در روايات آمده است: دانشمندى که ديگران را به بهشت دعوت کند، ولى خودش اهل جهنّم باشد، بزرگترين وسخت‌ترين حسرت‌ها را خواهد داشت. «2»
حقّ تلاوت، عمل است. امام صادق عليه السلام فرمود: «کونوا دعاة النّاس باعمالکم و لاتکونوا دعاةً بالسنتکم» «3» با اعمال خودتان مردم را دعوت کنيد، نه تنها با گفتار.
از حضرت على عليه السلام نقل شده است که فرمود: سوگند که من شما را به کارى دعوت نمى‌کنم، مگر آنکه خودم پيشگام باشم و از کارى نهى نمى‌کنم مگر آنکه خودم قبل از شما آن را ترک کرده باشم. «4»
همچنين آن حضرت فرمود: هر کس خود را امام ديگران قرار داد، ابتدا بايد به تعليم خود بپردازد. «5»
امام کاظم عليه السلام فرموده‌اند: «طوبى للعلماء بالفعل و ويل للعلماء بالقول» «6» درود بر عالمانى که به گفته خود عمل مى‌کنند و واى بر عالمانى که فقط حرف مى‌زنند.
«1». نمونه، ج 1، ص 214.
«2». بحار، ج 2، ص 37.
«3». نورالثقلين، ج 1، ص 57.
«4». نهج‌البلاغه، خطبه 175.
«5». نهج‌البلاغه، حکمت 73.
«6». بحار، ج 78، ص 299.
جلد 1 - صفحه 106
عالم بى‌عمل در قالب تمثيل
الف: در قرآن: عالم بى‌عمل، به الاغى تشبيه شده است که بار کتاب حمل مى‌کند، ولى خود از آن بهره‌اى نمى‌برد. «1»
ب: در روايات:
* رسول خدا صلى الله عليه و آله: عالم بى‌عمل، مثل چراغى است که خودش مى‌سوزد، ولى نورش به مردم مى‌رسد. «2»
* رسول خدا صلى الله عليه و آله: عالم بى‌عمل، چون تيرانداز بدون کمان است. «3»
* عيسى عليه السلام: عالم بى‌عمل، مثل چراغى است بر پشت‌بام که اتاق‌ها تاريک‌اند. «4»
* على عليه السلام: عالم بى‌عمل، چون درخت بى‌ثمر وگنجى است که انفاق نشود. «5»
* امام صادق عليه السلام: موعظه‌ى عالم بى‌عمل، چون باران بر روى سنگ است که در دلها نفوذ نمى‌کند. «6»
ج: عالم بى‌عمل، در کلام انديشمندان:
گرسنه‌اى است روى گنج خوابيده.
تشنه‌اى است بر کنار آب و دريا.
طبيبى است که خود از درد مى‌نالد.
بيمارى است که دائماً نسخه درمان را مى‌خواند، ولى عمل نمى‌کند.
منافقى است که سخن و عملش يکى نيست.
پيکرى است بى‌روح.