هر چند اين آيه به دنبال خطاب‌هايى که به يهود شده آمده است، ولى مخاطب آن همه‌ى مردم هستند. در روايات مى‌خوانيم که حضرت على عليه السلام هرگاه مسئله‌ى مهمى برايشان رخ مى‌داد به نماز مى‌ايستادند واين آيه را تلاوت مى‌کردند.
در روايتى از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نقل شده، که صبر بر سه نوع است: 1. صبر در برابر مصيبت. 2. صبر در برابر معصيت. 3. صبر در برابر عبادت. «1» بنابراين آنچه در روايات آمده که مراد از صبر در اين آيه روزه است، اشاره به يکى از مصاديق صبر دارد.
نماز براى رسول اللّه صلى الله عليه و آله و امثال او نور چشم است «2» ولکن براى بعضى‌ها که خشوع ندارند، همچون بارى سنگين است. خشوع، مربوط به قلب و روح و خضوع، مربوط به اعضاى بدن است.
نمازِ با توجّه، انسان را به ياد قدرت بى‌نهايت خدا مى‌اندازد و غير او را هر چه باشد کوچک جلوه مى‌دهد. مِهر او را در دل زياد مى‌کند، روحيّه‌ى توکّل را تقويت مى‌کند وانسان را از وابستگى‌هاى مادّى مى‌رهاند. همه‌ى اين آثار، انسان را در برابر مشکلات مقاوم مى‌سازد.
صبر و مقاومت، کليد تمام عبادات است. فرشتگان به اهل بهشت سلام مى‌کنند، امّا نه به خاطر عبادت و نماز و حج و زکات آنان، بلکه به خاطر مقاومت و پايدارى آنها؛ «سلام
«1». بحار، ج 71، ص 77.
«2». بحار، ج 16، ص 249.
جلد 1 - صفحه 108
عَلَيْکُمْ بِما صَبَرْتُمْ» «1» چون اگر مقاومت نباشد، نماز وجهاد وحج وزکات نيز وجود نخواهد داشت. حتّى شرط رسيدن به مقام هدايت و رهبرى الهى، صبر است؛ «جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا» «2»
خاطره
شاعرى به نام نجاشى، که يکى از دوستداران حضرت على عليه السلام بود، در ماه رمضان شراب خورد. به دستور امام، هشتاد ضربه تازيانه به او زدند وبيست ضربه نيز به خاطر ارتکاب گناه در ماه رمضان اضافه زدند. او ناراحت شد و به معاويه پيوست و عليه حضرت شعر گفت! اطرافيانِ نجاشى که قبيله‌اى مهم در کوفه بودند از على عليه السلام گلايه کردند که چرا ياران خود را نگه نمى‌دارد؟! طارق‌بن عبداللّه رئيس آنها با ناراحتى به امام گفت: شما چرا بين دوست و بيگانه تفاوت قائل نمى‌شويد؟ شخصى همانند نجاشى نبايد شلّاق بخورد، ما اين گونه رفتار را تحمّل نمى‌کنيم. امام در جواب او اين آيه را تلاوت فرمود: «وَ إِنَّها لَکَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ» طارق نيز به معاويه پيوست. «3»
بنابراين گرچه آيه درباره نماز است، ولى در موارد مشابه مى‌توان از آيات قرآن استمداد کرد.