«خنس» جمع «خانس»، به معناى رجوع کننده است. «جوار» جمع «جارية» به معناى روان و در جريان است و «کنس» جمع «کانس» به معناى مخفى شدن است. مفسران با توجّه به آيات بعد که در مورد به پايان رسيدن شب و دميدن صبح است، آياتِ «فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ الْجَوارِ الْکُنَّسِ» را در مورد ستارگان دانستهاند که هر شب ظاهر مىشوند و با طلوع خورشيد پنهان مىگردند، گرچه در همان حال پنهانى، در حرکت اند و لذا شب بعد به جاى خود بازمىگردند.
«عَسْعَسَ» به معناى تاريکى رقيق است که به فرموده حضرت على عليه السلام به هنگام پايان
جلد 10 - صفحه 399
شب مشاهده مىشود. «1» بنابراين آيه «وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ» شبيه آيه «وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ» «2» مىباشد.
«تَنَفَّسَ» به معناى نفس کشيدن صبح است. گويا روز از حبس شب آزاد شده و در هواى آزاد نفس مىکشد.
سوگند خداوند به دميدن صبح و پنهان شدن ستاره و حرکت کرات آسمانى در زمانى که مردم در جاهليّت به سر مىبردند، نشانهى توجّه اسلام به طبيعت و تفکر در آن است.