اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما هُوَ عَلَي الغَيب‌ِ بِضَنِين‌ٍ «24»
و نيست او بر غيب بخيل. مراد از غيب آنچه باو وحي ميرسد از عالم بالا.
توضيح: علوم و معارف و درک حقايق دو نحوه است يک نحوه کسبي است که انسان در مقام تحصيل آن برآيد و خدمت اساتيد فن برسد و از آنها اخذ کند و رجوع بکتب علميه آن فن کند پس اينکه قسم بر افراد بشر ممکن و ميسر است و مخصوصا تحصيل علوم دينيه اعتقاديه اخلاقيه دستورات و فروعات فقهيه که بر فرد فرد واجب است تعليم آنها و طلب علم بآنها که از امير المؤمنين است فرمود:
(طلب العلم أوجب عليکم من طلب المال (الرزق خ ل) لان الرزق مقسوم عليکم)
چنانچه خداوند ميفرمايد: وَ فِي السَّماءِ رِزقُکُم وَ ما تُوعَدُون‌َ فَوَ رَب‌ِّ السَّماءِ وَ الأَرض‌ِ إِنَّه‌ُ لَحَق‌ٌّ مِثل‌َ ما أَنَّکُم تَنطِقُون‌َ ذاريات آيه 22 و 23. و در حديث است:
(لا يموت نفس حتي تستکمل رزقه)
البته ميرسد و اينکه امر بتحصيل آن شده براي اينکه انسان لش و بيعار بار نيايد بلکه عبادتش ثمر دهد که فرمودند: نه عشر عبادت کسب حلال است. و اما علم فرمود:
(مخزون عند أهله)
بايد رفت و پرسيد و اخذ کرد و الا در جهل ميماند و فرداي قيامت خطاب: هلا تعلّمت باو ميشود.
و يک نحوه موهوبي است که بشر راه باو ندارد و بايد از جانب حق بوحي و الهام باو افاضه شود که فرمود:
(العلم نور يقذفه اللّه في قلب من يشاء)
اينکه را علم غيب ميگويند پيغمبر اکرم علم کسبي نداشت درس نخوانده بود آنچه داشت خداوند باو تعليم فرموده بود که ميفرمايد:
(علمته علم ما کان و ما يکون الي انقضاء خلقک)
و همچنين ساير انبياء و ائمه هدي از آدم تا حضرت بقية اللّه که ميفرمايد: وَ عَلَّم‌َ آدَم‌َ الأَسماءَ کُلَّها ...
الايه بقره آيه 22. و علومي که از اينکه طريق به پيغمبر اکرم افاضه شده دو قسم است يک قسم که مأمور شده بابلاغ بامت مثل قرآن مجيد و اخبار و احاديث، و يک قسم که سپرده شده باو است اما آنچه سپرده شده مثل علم ببواطن قرآن و تأويل متشابهات
جلد 18 - صفحه 15
آنها سپرده به امير المؤمنين و ائمه طاهرين که از ودايع امامت است مثل ساير ودايع، و اما آنچه مأمور بتبليغ بوده کوتاهي در تبليغ نکرده. و اينکه است مفاد آيه شريفه:
وَ ما هُوَ عَلَي الغَيب‌ِ بِضَنِين‌ٍ ضنين خودداري و بخل و کوتاهي در تبليغ است نه خداوند در ارشاد و هدايت بندگان کوتاهي فرموده تمام اسباب هدايت را تکوينا و تشريعا در دسترس بندگان قرار داده، و نه جبرئيل امين در انزال وحي خيانت کرده، و نه پيغمبر بخل کرده.
هر چه هست از قامت ناساز بي‌اندام ما است ور نه تشريف تو بر بالاي کس کوتاه نيست حجت از هر جهت بر بنده تمام است و راه عذر بسته شده.