1- انسان بى‌هدف و بى‌مکتب نداريم، حتى کفار ومشرکان براى خود راه و مرامى دارند، «لکم دينکم» آنچه مهم است، انتخاب راه درست است. «فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ»
2- قرآن، بهترين وسيله پند، تذکّر و موعظه است. «إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ»
3- قرآن، براى همه جهانيان است و به زمان و مکان و نژاد خاصى وابسته نيست.
«لِلْعالَمِينَ»
4- در شيوه تبليغ، تذکّر آرى ولى اجبار نه. «ذِکْرٌ لِلْعالَمِينَ لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ»
5- راه‌يابى به راه راست و پايدارى در آن، در گرو خواست خود انسان است.
«لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ»
6- راه قرآن، راه مستقيم است و به دور از هرگونه افراط و تفريط و اعوجاج مى‌باشد. «لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ»
7- خواست ما در مدار خواست خداست، نه به اجبار او، که در اين صورت، خواست ما بى معنا مى‌شود. «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ»
جلد 10 - صفحه 402
8- انسان، نه بى اراده است و نه خود مختار. «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ»
9- مشيّت خداوند بر مبناى ربوبيّت اوست. «يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ»
10- چون خداوند ربّ العالمين است و بر همه امور تسلّط دارد، پس خواست انسان نيز مشروط به خواست اوست. «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ»
مثلًا در ماشين‌هاى تعليم رانندگى، دو دستگاه گاز و ترمز وجود دارد؛ يکى زير پاى کارآموز و ديگرى زير پاى مربّى. در اين ماشين کارآموز مى‌تواند از گاز و ترمز سمت خود استفاده کند، ولى به شرط آنکه مربّى هم بخواهد. يا نظير چک‌هاى دو امضائى که هر يک از دو صاحب امضا مى‌تواند امضا کند، اما اثر و پرداخت چک زمانى است که ديگرى نيز آن را امضا کرده باشد.
«والحمد للّه ربّ العالمين»
جلد 10 - صفحه 404
سوره انفطار
اين سوره نوزده آيه دارد و در مکّه نازل شده است.
نام آن برگرفته از آيه اول و به معناى شکافته شدن آسمان است.
همچون ديگر سوره‌هاى مکّى، محور اين سوره، قيامت و حالات مردمان در آن هنگامه هولناک است. حوادث عظيمى که در پايان دوران جهان و در آستانه قيامت رخ مى‌دهد، فرشتگانى که مأمور ثبت اعمال انسان‌ها در دنيا هستند، عاقبت نيکان و بدان و گوشه‌اى از مشکلات آن روز، بخش‌هاى مختلف اين سوره را تشکيل مى‌دهد.
براى تلاوت اين سوره در نمازهاى واجب و مستحب، فضيلت‌هايى وارده شده که بيانگر نياز دائمى انسان به تذکّر و توجّه است تا از قيامت غفلت نکند و به دنيا دل نبندد.
جلد 10 - صفحه 405
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان