اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ وُجُوه‌ٌ يَومَئِذٍ عَلَيها غَبَرَةٌ (40) تَرهَقُها قَتَرَةٌ (41) أُولئِک‌َ هُم‌ُ الکَفَرَةُ الفَجَرَةُ (42)
و صورتهايي در آن روز بر آن صورتها غبار دود و گرد نشسته مستوحش وحشت انگيز و پريشان اينها کفار و فجار هستند.
وَ وُجُوه‌ٌ يَومَئِذٍ عَلَيها غَبَرَةٌ صورتها سياه سياهي کفر و سياهي معاصي و سياهي دود جهنم که ميفرمايد: فَأَمَّا الَّذِين‌َ اسوَدَّت وُجُوهُهُم أَ کَفَرتُم بَعدَ إِيمانِکُم فَذُوقُوا العَذاب‌َ بِما کُنتُم تَکفُرُون‌َ آل عمران آيه 106 که خاص کساني است که بعد از رحلت پيغمبر کردند آنچه کردند که ميفرمايد:
(ارتد النّاس بعد رسول اللّه الا خمس او اربع)
در حديث است.
تَرهَقُها قَتَرَةٌ فرا گرفته صورتهاي آنها را ذلت و خفت و خواري چنانچه ميفرمايد: خاشِعَةً أَبصارُهُم تَرهَقُهُم ذِلَّةٌ قلم آيه 43، معارج آيه 44، و قترة همان غبار و دوده است و در حديث است:
(أ يعلوها سواد کالدخان).
تنبيه: نظر به اينکه يوم القيامة»: يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ طارق آيه 9 است هر کس باطن آن ظاهر ميشود بر اهل ايمان نور ايمان نور علم که ميفرمايد:
(العلم نور يقذفه اللّه في قلب من يشاء)
نور اعمال صالحه، نور صفات حميده بر صورت آنها ظاهر ميشود هر کدام بدرجه خود و غير مؤمن سواد قلب و سواد کفر و شرک و ضلالت و جهل و صفات خبيثه مثل کبر و حسد و بخل و عناد و امثال آنها، سواد معاصي که در حديث است که در هر معصيتي يک نقطه سياه در قلب ظاهر ميشود هر چه زياد شد سياهي هم زياد ميشود تا تمام صفحه قلب سياه گردد، در يک حديث ميفرمايد:
(صار قلبه منکوسا)
در يک حديث ميفرمايد
(لا يرجي بخير)
اينکه سياهي در صورتها ظاهر ميگردد أُولئِک‌َ هُم‌ُ الکَفَرَةُ الفَجَرَةُ اينها که باين صورت وارد محشر ميشوند کفره فجره
جلد 17 - صفحه 401
هستند أُولئِک‌َ هُم‌ُ الکَفَرَةُ کفره جمع کافر است مثل کفار و فجره جمع فاجر است مثل فجار و جمع محلي بالف و لام افاده عموم ميکند شامل جميع کفار و فجار ميشود، و و کفر در لغت بمعني ستر است و از اينکه باب است که ميفرمايد: وَ يُکَفِّرُ عَنکُم مِن سَيِّئاتِکُم بقره آيه 271- و از همين باب است کفارات که ستر ميکند گناهان را:
لِيُکَفِّرَ اللّه‌ُ عَنهُم أَسوَأَ الَّذِي عَمِلُوا زمره آيه 35. و توبه کفاره گناهان است که ميفرمايد: يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا تُوبُوا إِلَي اللّه‌ِ تَوبَةً نَصُوحاً عَسي رَبُّکُم أَن يُکَفِّرَ عَنکُم سَيِّئاتِکُم تحريم آيه 8. و همچنين بليات و مصائب و امراض که کفاره گناهان است و بهمين معني است کفران نعم الهي که استناد بغير حق ميدهد مقابل شکر نعم و در اينجا مراد ستر حق است و اينکه مصاديق زيادي دارد مشرکين بجميع اقسام شرک ذاتي صفاتي افعالي عبادتي نظري که امر توحيد بر آنها مستور است، کفار يهود نصاري مجوس که دين مقدس اسلام بر آنها مستور يعني معتقد نيستند، اهل ضلالت مخالفين معاندين ناصبين که حق ائمه اطهار و امامت آنها را اقرار ندارند چنانچه در زيارت جامعه کبيره مي‌گويي:
(و من جحدکم کافر و من حاربکم مشرک)
اما شرک آنها اينکه خلفاء سه گانه را شريک علي (ع) قرار دادند، و اما کفر آنها کفر جحودي بود که يقين داشتند و انکار کردند مثل فرعونيان که ميفرمايد: وَ جَحَدُوا بِها وَ استَيقَنَتها أَنفُسُهُم نمل آيه 14.
و ملحق بآنها اهل بدع و منکرين ضروريات دين که احکام کفار بر آنها بار است با زياده.
الفَجَرَةُ فرق است بين فاسق و فاجر، فاسق کسي را گويند که مرتکب کبيره يا اصرار بر صغيره يا منافيات مروت شود مقابل عادل که مجتنب از اينکه سه باشد فاجر کسي را گويند که پرده شريعت را پاره کند و متجاهر بفسق باشد که امروز در جامعه بسياري علنا چه ميکنند و مسلما صدي نود آنها بي ايمان هستند يا بي ايمان از دنيا ميروند.
ثم بحمد اللّه تفسير سورة عبس و يتلوه ان شاء اللّه تعالي سورة التکوير و بقية السور و الحمد للّه و الصلاة علي رسول اللّه و آله آل اللّه و اللعن علي اعدائهم اعداء اللّه من الان الي يوم لقاء اللّه، و انا الفقير الي اللّه المسمي بعبد الحسين و المدعو بالطيب غفر اللّه ذنوبه بجاه محمّد و آله صلي اللّه عليه و آله.