اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُلُوب‌ٌ يَومَئِذٍ واجِفَةٌ «8» أَبصارُها خاشِعَةٌ «9»
دلها در آن روز اضطراب شديد پيدا ميکند مثل اينکه مي‌گويي دلم از جا کنده شد و سير سريع دارد و چشمها فرو افتاده بجايي نميتوانند نگاه کنند.
قُلُوب‌ٌ يَومَئِذٍ واجِفَةٌ وجف بمعني سرعت سير است که در باب في‌ء ميفرمايد:
وَ ما أَفاءَ اللّه‌ُ عَلي رَسُولِه‌ِ مِنهُم فَما أَوجَفتُم عَلَيه‌ِ مِن خَيل‌ٍ وَ لا رِکاب‌ٍ وَ لکِن‌َّ اللّه‌َ يُسَلِّطُ رُسُلَه‌ُ عَلي مَن يَشاءُ حشر آيه 6 که شما مجاهدين با اسب و شتر بر آنها مسلط نشديد بلکه خدا مسلط ميفرمايد رسولان خود را بر هر که بخواهد. دلهاي اينها از جا کنده شده بهر طرفي ميرود و توجه ميکند عذاب و عقوبت شديد است، و مراد از قلوب قلوب کفار و اهل عذاب است و اما قلوب مؤمنين آرام با خيال راحت هيچ اضطرابي ندارند. اينکه اگر مراد روز قيامت باشد، و اگر مراد دوره رجعت باشد قلوب معاندين و ظالمين بانبياء و ائمه و قتله آنها که زنده ميشوند و از آنها انتقام کشيده ميشود.
أَبصارُها خاشِعَةٌ و چشمها افتاده بزير نميتوانند نگاه کنند از خجلت و شرمندگي
جلد 17 - صفحه 374
و پشيماني که اي کاش ما هم ايمان آورده بوديم و عمل صالح بجا آورده بوديم تا گرفتار همچو روزي نشده بوديم، خشوع ذلت و خفت است و بهر طرف که نظر بيندازند عذاب بآنها احاطه کرده چنانچه ميفرمايد: يَوم‌َ يَغشاهُم‌ُ العَذاب‌ُ مِن فَوقِهِم وَ مِن تَحت‌ِ أَرجُلِهِم وَ يَقُول‌ُ ذُوقُوا ما کُنتُم تَعمَلُون‌َ عنکبوت آيه 55.