اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هذا يَوم‌ُ الفَصل‌ِ جَمَعناکُم وَ الأَوَّلِين‌َ (38) فَإِن کان‌َ لَکُم کَيدٌ فَکِيدُون‌ِ (39) وَيل‌ٌ يَومَئِذٍ لِلمُکَذِّبِين‌َ (40)
اينکه است روز فصل جمع ميفرمائيم شما را و پيشينيان را پس اگر کيدي و چاره‌اي داريد از عذاب الهي نجات پيدا کنيد بکار بزنيد و کيد کنيد هيچگونه چاره‌اي نداريد و راهي پيدا نميکنيد.
هذا يَوم‌ُ الفَصل‌ِ دو معني دارد يکي جدايي بين مؤمن و کافر و اهل بهشت و جهنم حق و باطل مطيع و عاصي مظلوم و ظالم چنانچه ميفرمايد: وَ امتازُوا اليَوم‌َ أَيُّهَا المُجرِمُون‌َ يس آيه 59. ديگر فصل فضاء که هر کس را در حق آن آنچه سزاوار
جلد 17 - صفحه 345
است حکم ميفرمايد: فَرِيق‌ٌ فِي الجَنَّةِ وَ فَرِيق‌ٌ فِي السَّعِيرِ شوري آيه 5.
جَمَعناکُم وَ الأَوَّلِين‌َ يکي از اسامي يوم القيامة يوم الجمع است که اولين و آخرين از انس و جن از سر حلقه انبياء و رسل تا اشقي الاشقياء من الاولين و الاخرين صالح و طالح مؤمن و کافر قاصر و مقصر ظالم و مظلوم تماما جمع ميشوند در صحراي محشر.
فَإِن کان‌َ لَکُم کَيدٌ فَکِيدُون‌ِ آنچه کيد و مکر و حيله و تزوير داشتيد در دنيا بکار زديد: وَ إِن کان‌َ مَکرُهُم لِتَزُول‌َ مِنه‌ُ الجِبال‌ُ آيه 47. ولي در قيامت: يَقُول‌ُ الإِنسان‌ُ يَومَئِذٍ أَين‌َ المَفَرُّ کَلّا لا وَزَرَ إِلي رَبِّک‌َ يَومَئِذٍ المُستَقَرُّ القيامة آيه 10 الي 12.
وَيل‌ٌ يَومَئِذٍ لِلمُکَذِّبِين‌َ تفسيرش گذشت.