اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
وَ المُرسَلات‌ِ عُرفاً «1» فَالعاصِفات‌ِ عَصفاً «2» وَ النّاشِرات‌ِ نَشراً «3» فَالفارِقات‌ِ فَرقاً «4»
فَالمُلقِيات‌ِ ذِکراً «5»
پنج قسم است که خداوند قسم ياد ميکند بر اثبات يوم القيامة و آنچه وعده داده شد.
وَ المُرسَلات‌ِ عُرفاً سه تفسير کرده‌اند:
يک: مراد باران و امطار است که در پي يکديگر ريزش ميکند مثل کاکل اسب که در گردن اسب است که خداوند ارسال فرموده و عرف همان گيسوان و يال اسب است يعني باران شبيه آن است.
دو: مراد ملائکه هستند که بر انبياء فرستاده شده‌اند براي احکام و دستورات از اوامر و نواهي، و مراد عرفا تمام مطابق حکمت و مصلحت است و معارف الهيه است.
سه: مراد پيغمبران هستند که فرستادگان الهي هستند براي تبليغ امت بمعارف الهيه از عقائد حقه و صفات حميده و افعال حسنه و فرائض و نواهي و مواعظ کافيه شافيه.
اقول: آنچه از جانب حق بر بندگان نازل ميشود از برکات و تفضلات و نعم الهيه
جلد 17 - صفحه 336
دينيه و دنيويه و اخرويه از ملائکه و انبياء و رحمت و مغفرت و نعمت مرسلات الهيه است، و المرسلات جمع محلي بلام افاده عموم دارد و مکرر گفته‌ايم که تفسيرات بيان مصاديق است و منافي با عموم نيست. اينکه اول قسم است پس از آن:
فَالعاصِفات‌ِ عَصفاً لذا تعبير بفا کرده قسم بعد از قسم، و عصف را گفتند: باد شديد که وزيدن ميکند و هوا را تلطيف ميکند و ميکروبات را برطرف ميکند و اشجار و نباتات و رياحين را خرم ميکند.
اقول: عصف در قرآن مجيد اطلاقاتي دارد مثل: وَ الحَب‌ُّ ذُو العَصف‌ِ وَ الرَّيحان‌ُ الرحمن آيه 12 بمعني برگهاي حبوبات و رياحين، و مثل: فَجَعَلَهُم کَعَصف‌ٍ مَأکُول‌ٍ فيل آيه 5 بمعني گوشت جويده يا برگ ريخته شده مأکول حيوانات، و مثل: جاءَتها رِيح‌ٌ عاصِف‌ٌ يونس آيه 12 باد تند، و مثل: فِي يَوم‌ٍ عاصِف‌ٍ ابراهيم آيه 18 خاکستري که بتوسط باد پراکنده در هوا ميشود. و در اينجا شدت شديدي است که تمام را در هم ميکوبد.
وَ النّاشِرات‌ِ نَشراً برانگيختن که تمام جن و انس حتي حيوانات در قيامت زنده ميشوند و لذا يکي از اسامي قيامت يوم النشور است، و چند تفسير شده يکي:
بادهايي که ابرها را پراکنده ميکنند و مواد مائيه آنها ريزش ميکند باران ميبارد، ديگر ملائکه که نشر کتب ميکنند مثل صحف انبياء و کتب آسماني، ديگر باران که نشر نباتات و گياهان ميکند و از زمين ميروياند چنانچه ميفرمايد: وَ اللّه‌ُ الَّذِي أَرسَل‌َ الرِّياح‌َ فَتُثِيرُ سَحاباً فَسُقناه‌ُ إِلي بَلَدٍ مَيِّت‌ٍ فَأَحيَينا بِه‌ِ الأَرض‌َ بَعدَ مَوتِها کَذلِک‌َ النُّشُورُ فاطر آيه 9.
فَالفارِقات‌ِ فَرقاً اموري که فرق ميگذارد بين حق و باطل هدايت و ضلالت واجب و حرام ايمان و کفر علم و جهل سعادت و شقاوت حسن و قبح خير و شر و امثال اينها مثل آيات شريفه قرآن و احکام نازله بر انبياء و ملائکه نازله بر رسل و بين نجات و هلاکت و نعمت و بلا بهشت و جهنم و نفع و ضرر و امثال اينها.
فَالمُلقِيات‌ِ ذِکراً القاء انداختن شي‌ء است نزد غير، و القاء ذکر ملائکه
جلد 17 - صفحه 337
بر انبياء و انبياء بر امم و علماء بر جهّال، و ذکر قرآن مجيد است و بيان احکام و دستورات الهي براي ذکر بندگان و اتمام حجت و تنبيه غفله و آگاهي امت و هدايت و ارشاد و مواعظ و انذار از مخالفت چه امور اعتقاديه از توحيد و نبوت و معاد که اصول دين است و عدل و امامت که از اصول مذهب است، و از اخلاق و صفات حميده و ملکات حسنه و ازاله صفات قبيحه و ملکات رذيله، و از اعمال حسنه و فرائض الهيه و اطاعت اوامر الهيه و ازاله صفات معاصي و مخالفت نواهي الهيه تمام ملقيات ذکر است، و قسم ياد کردن الهي به أيمان مذکوره بر اينکه است که تمام دلالت دارد بر قدرت و عظمت خداوند متعال.