تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ «13»
يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ: آگاه و خبر داده شود انسان، يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ: در آن روز به آنچه پيش فرستاده از عملى که کرده و آنچه تأخير کرده از آن، يعنى عملى نکرده يا آنچه مقدم داشته از عمل خير و شر و طاعت و معصيت، آگاه شود به جزاى آن و آنچه مؤخر داشته، يعنى مردم را به آن واداشته که بعد از او به جا آورند از کار خوب و بد.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به اينکه جزا، مترتب شود بر عمل انسانى آنچه در مدت عمر خود بجا آورده از خير و شر و طاعت و معصيت، و آنچه را سبب شود که بعد از او آثارش بقا و جريان داشته باشد از خير و شر و صلاح و فساد تا مادامى که باقى است، بانى آن شريک خواهد بود. و احاديث بسيار در آن وارد شده از جمله:
1- ثواب الاعمال- از حضرت باقر عليه السّلام: ايّما عبد من عباد اللّه سنّ سنّة هدى کان له اجر مثل اجر من عمل بذلک من غير ان ينقص من اجرهم شى‌ء، و ايّما عبد من عباد اللّه سنّ سنّة ضلالة کان عليه مثل وزر من فعل ذلک من غير ان ينقص من اوزارهم شى‌ء: «1» هر بنده‌اى از بندگان خدا تأسيس کند سنت هدايتى را، باشد براى او اجر مثل اجر کسانى که عمل کنند به آن بدون اينکه ناقص شود از اجر آنها چيزى.
«1» به نقل از سفينه البحار، جلد 1، صفحه 665.
جلد 13 - صفحه 396
و هر بنده‌اى از بندگان خدا تأسيس کند سنت ضلالتى را، باشد براى او وزر، مثل وزر کسانى که گمراه شدند به آن بدون نقصان وزر آنان.
2- در امالى- از حضرت صادق عليه السّلام قال: ليس يتبع الرّجل بعد موته من الاجر الا ثلث خصال: صدقة اجراها فى حياته فهى تجرى بعد موته، و سنّة هدى سنّها فهى تعمل بها بعد موته، و ولد صالح يستغفر له. «1» فرمود: نيست تابع شود شخص را بعد از مردنش از اجر، مگر سه چيز:
صدقه‌اى که جارى سازد آن را در زندگانى خود، پس جارى باشد بعد از موتش، و سنت هدايتى که تأسيس کند و عمل شود به آن بعد از موت او، و اولاد صالح که استغفار کند براى او.
بنابراين شامل است تمام مؤسسات خير مانند بناء مساجد و مشاهد و آب انبارها و پلها و غير آن، و همچنين مؤسسات شر و فساد مانند آرايشگاه و نمايشگاه و تئاتر و سينما که در عصر اخير متداول شده، تا مدامى که باقى است، صاحبان آن شريکند در آثار آن از اجر و وزر.