تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ «15»
«1» مدرک ياد شده.
جلد 13 - صفحه 397
وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ: و اگرچه القا کند عذرهاى خود را، يعنى هر چند بر گناه، عذر انگيزد و به آنچه مقدور باشد چاره انديشد، هم او گواه خود خواهد بود و عذرهاى دروغ و حيله‌هاى باطل نمايد، خواهد دانست اعمال خود را؛ و لهذا هر چند عذرها آورد، از او قبول نکنند. و از جمله معاذير اين باشد که حواله به ديگرى کند يا گويد: مقتضى وقت چنين بوده، يا آبرو در خطر بوده؛ و چون در مقابل وظيفه دينى و فرمان سبحانى، بهانه‌جوئى ممکن نيست، و لذا هر چه عذر بياورد، از او قبول نکنند. و از جمله معاذير گويد: نمى‌دانستم يا اشتباه کردم يا حواله به ديگرى نمايد.
تبصره: هر فرد فرد انسانى، به عمليات خود بينا و داناست، محتاج به آگاهى و دانا کردن او نيست، زيرا خود مى‌داند چه مى‌کند و به چه غرضى بجا آورد و براى که نمايد، چون خود بينائى دارد به نفس خود.
عياشى- از حضرت صادق عليه السّلام قال: ما يصنع احدکم ان يظهر حسنا و يستر سيّئا اليس اذا رجع الى نفسه يعلم انّه ليس کذلک، و اللّه سبحانه يقول «بل الانسان على نفسه بصيرة» انّ السّريرة اذا صلحت قويت العلانية. «1» فرمود: چيست که يکى از شما اظهار حسنه نمايد و اخفاى سيئه؟ آيا رجوع به نفس خود نمى‌کند تا بداند نه چنان است که پوشيده بماند؛ و حق سبحانه فرمايد: آدمى بر نفس خود داناست و احوال خود مى‌داند. بدرستى که سريره چون به اصلاح باشد، علانيه او قوت يابد.
و ايضا- آن حضرت تلاوت نمود اين آيه را، بعد فرمود: ما يصنع الانسان ان يعتذر الى النّاس بخلاف ما يعلم اللّه منه، انّ رسول اللّه کان يقول: من اسرّ سريرة البسه اللّه رداها ان خيرا فخيرا و ان شرّا فشرا. «2» فرمود: چه مى‌شود آدمى را که عذر مى‌آورد براى مردمان به خلاف آنچه خدا مى‌داند از اعمال او، بدرستى که
«1»- به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 463.
«2» مدرک ياد شده، صفحه 462.
جلد 13 - صفحه 398
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: هر که سريره به فعل آورد، حق تعالى آن را ظاهر سازد خواه نيک باشد يا بد.