اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلي رَبِّها ناظِرَةٌ «23»
همين آيه منشأ توهم مجسمه شده که گفتند: خدا فرداي قيامت ميآيد بر تخت قرار ميگيرد و مؤمنين خدا را ميبينند لکن مراد توجه بحق و عنايات و تفضلات و مثوبات و نعم الهي است خدا ميبينند نه با چشم سر بلکه با چشم قلب که از امير المؤمنين است که از آن حضرت پرسيدند: هل رأيت ربک!- فرمود: ما عبدت ربا لم أره. لکن بچشم قلب که بنده بايد در هر چه بنگرد خدا بيند که فرمود:
(ما رأيت شيئا الا و رأيت اللّه قبله و بعده و معه)
يا ربي پرده از در و ديوار || جلوه‌گر گشته يا اولي الأبصار
و في کل شي‌ء له آية || تدل علي انه واحد
و در مجمع بيانات مفصلي از بسياري در توجيه اينکه آيه و در اينکه نظر بمعني انتظار است يا بمعني نظر، و در وجه تعدي به الي دارد که کل آنها لا يسمن و لا يغني من جوع.
جلد 17 - صفحه 303
اقول: نظير اينکه آيه در بسياري از آيات داريم مثل: وَ جاءَ رَبُّک‌َ وَ المَلَک‌ُ صَفًّا صَفًّا فجر آيه 23. يعني امر ربک، و مثل أَ لَم تَرَ إِلي رَبِّک‌َ کَيف‌َ مَدَّ الظِّل‌َّ فرقان آيه 47 يعني الي قدرة ربک و لکن مطلب از شدت وضوح احتياج باين تفصيلات و تأويلات ندارد و لذا در اخبار ائمه (ع) داريم فرمودند از حضرت رضا (ع):
(تنظر ثواب ربها)
و نيز از آن حضرت است بابي الصلت:
( يا ابا الصلت من وصف اللّه بوصف کالوجوه فقد کفر و لکن وجه اللّه انبيائه و رسله و حججه- الي قوله عليه السلام- ان اللّه لا يوصف بمکان و لا تدرکه الأبصار و الاوهام).
و از حضرت صادق (ع) است بابي بصير فرمود:
(ان ذلک تشبيه کفر و ليست الرؤية بالقلب کالرؤية بالعين تعالي اللّه عما يصفه المشبهون و الملحدون)
و نيز از آن حضرت است که مراد نظر بنور پروردگار است که بمؤمنين عطا فرموده که فرمود:
(ناظرة الي ربها ناظرة الي نور ربها فيلقي اللّه عليهم من النور حتي اذا رجع لم تقدر زوجته الحوراء تملأ بصرها منه)
و غير اينها از اخبار، بلکه برهان عقل قائم است چنانچه در باب توحيد بيان شده در مجلد اول کلم الطيب.