1- ترسيم لحظات جان دادن، بهترين وسيله براى ترک دل بستگى به دنياست.
تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ ... کَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ
2- سخت‌ترين حالات جان دادن، زمانى است که روح به گلو مى‌رسد. «کَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ»
3- مرگ، قابل درمان نيست. زمانى مى‌رسد که همه در برابر قدرت خداوند اظهار عجز مى‌کنند و درماندگى خود را به زبان مى‌آورند. «قِيلَ مَنْ راقٍ»
4- دلبستگى انسان به دنيا به گونه‌اى است که حتّى لحظه مرگ نيز، گمانِ رفتن دارد، نه يقين. «ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ»
5- کسانى که دنيا را دوست دارند و آخرت را فراموش مى‌کنند، بايد بدانند که روزى بايد از محبوب خود جدا شوند. تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ ... أَنَّهُ الْفِراقُ
6- لحظه مرگ، هنگام فراق و جدايى است. فراق از فرزندان، اموال، مقام، امکانات و ... «وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ»
7- پس از مرگ، روح باقى مى‌ماند. (کلمه فراق به معناى جدايى است نه نابودى) «وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ»
8- لحظه مرگ، لحظه‌اى بسيار سخت و ناگوار است. «وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ»
9- جز حرکت به سوى خداوند و بازگشت به او، راه ديگرى وجود ندارد. «إِلى
«1». تفسير نورالثقلين.
جلد 10 - صفحه 316
رَبِّکَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ»
10- عقايد مقدّمه اعمال است. کسى که حق را تصديق نکند، قهراً نماز هم نمى‌خواند. «فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى»
11- تصديق همه حقايق دين لازم است و اگر کسى يکى از ضروريات دين را تصديق نکند، گويا کل دين را تصديق نکرده است. «فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى»
12- نماز، اولين نشانه ايمان و تصديق دين است. «فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى»
13- دورى از دين و تکاليف دينى، عامل غرور و سرمستى مى‌شود. «ذَهَبَ إِلى أَهْلِهِ يَتَمَطَّى» در جاى ديگر هم مى‌خوانيم: مجرمان وقتى به نزد اهل خود مى‌روند، خنده‌هاى مستانه دارند. «وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَکِهِينَ» «1»
14- در برابر انکارهاى پى در پى «فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى وَ لکِنْ کَذَّبَ وَ تَوَلَّى»، تهديدهاى پى در پى لازم است. (چهار مرتبه کلمه «أَوْلى» نشانه آن است که در برابر تکبّرهاى مستانه بايد تحقيرهاى پى در پى باشد.) «أَوْلى لَکَ فَأَوْلى»
15- متکبّران بايد تحقير شوند. «يَتَمَطَّى- أَوْلى لَکَ فَأَوْلى»*