اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ يَحسَب‌ُ الإِنسان‌ُ أَن يُترَک‌َ سُدي‌ً (36)
آيا گمان ميکند انسان اينکه او واگذاشته شده مهمل و بي فايده، يعني گمان ميکند که نه امري نه نهيي و نه تکليفي و نه دستوري نسبت باو داده شده و خود آزادانه هر چه بخواهد بکند و هر چه بخواهد بگويد و هر جا بخواهد برود و هر چه بخواهد اکل بکند يا شرب يا جماع و غير اينها. نه چنين نيست بلکه ميفرمايد: وَ ما خَلَقت‌ُ الجِن‌َّ وَ الإِنس‌َ إِلّا لِيَعبُدُون‌ِ الذاريات آيه 56. خداوند عالم را براي انسان خلق فرموده و انسان را براي تحصيل کمال و معرفت تا مشمول تفضلات الهي واقع شود چون روح انسان در عالم أرواح قابليت تمام کمالات داراست که حتي ملائکه هم اينکه درجه قابليت را نداشتند و اينکه قابليت بايد بمقام فعليت برسد و فاسد نشود و بيهوده نماند لذا احتياج ببدن و قواي جسماني دارد و قواي نفساني و عقلاني بتواند تحصيل اينکه کمالات را بکند و اينکه انسان پس از خلقت احتياج باين عوالم علوي و سفلي دارد که بتواند تعيش کند لذا در حديث قدسي است:
(خلقت الخلق لاجلک و خلقتک لاجلي)
يعني فيوضات و نعم من و رحمت و غفران و تنضلات من لذا جزئي و کلي افعال و اقوال و اعمال ما مورد تکليف است و يا واجب يا حرام يا مستحب‌ّ يا مکروه يا مباح که احکام خمسه تکليفيه است غير از احکام وضعيه و لذا لازم شد انبياء بفرستد و دستورات ببندگان برساند و راه سعادت را نشان دهد لکن بدبختانه آنچه در دوره حاضره بلکه در ادوار متماديه نوع بشر خود را آزاد ميداند هر چه بخواهد بکند و هر چه نخواهد نکند و اگر هم أحيانا از بعض خواسته‌هاي خود خودداري ميکند از ترس دولت است که جان و مالش در خطر افتد که همين مفاد:
أَ يَحسَب‌ُ الإِنسان‌ُ أَن يُترَک‌َ سُدي‌ً است.