اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَارتَقِب يَومَ تَأتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ «10»
پس انتظار داشته باش روزي را که ميآيد آسمان بدودي آشکارا.
انسان در موقعي که وحشت و اضطرابي پيدا کند اضطراب شديد و وحشت زياد که ديگر چشمش نميبيند، و عالم در نظرش تاريک و ظلماني ميشود و يک دودي جلو چشم او احداث ميشود که نظر ميکند بطرف بالا جز دود نميبيند آسمان در نظرش تيره و تار ميشود و اينکه پيش آمد ممکن است در دو موقع اتفاق افتد يکي در روز محشر براي کفّار و مشرکين و أصحاب جحيم چون سر از قبر درآرند و اوضاع محشر را مشاهده کنند و عذابهاي وارده بر آنها چشمها تيره و تار شود،
جلد 16 - صفحه 77
و آنها را فرو گيرد يک دودي در نظرشان پيش ميآيد، و بعيد نيست بگوئيم: چون اينها را ميبرند طرف چپ صحراي محشر نزديک جهنّم دود سياهي از جهنّم بالا ميرود تمام اينکه قسمت را فرو ميگيرد و جلو چشم آنها را ميگيرد ديگر جايي را نميبينند، و اينکه معني أقرب بنظر ميآيد از دو راه يکي اينکه معني اوّل حقيقتا دود نيست بنظر آنها تيره و تار ميآيد ولي اينکه معني حقيقتا دود است و روي چشم آنها را ميگيرد و آيه شريفه ميفرمايد: فَارتَقِب يَومَ تَأتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ و ظاهر آيه اينکه است که حقيقتا دود است. دليل دوّم آيه بعد که ميفرمايد: