آیه ۱۰ سوره دخان

سوره دخان(الدخان)، آیه ۱۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۶

معنی کلمات و عبارات
«یَوْمَ»: قیامت. زمانی که برابر دعای پیغمبر، مشرکان قریش دچار قحطی و خشکسالی شدیدی شدند. «دُخَانٍ»: دود. مراد گرد و خاک حاصل از بی‌بارانی در فضا است، و یا دود در اینجا جنبه مجازی دارد و آسمان در نظر مردم گرسنه و تشنه و بلازده تیره و تار جلوه‌گر می‌شد.
نزول
نکات آیه
۱- تهدید شدن کافران سست اندیش و بیهوده گرا، به فرجامى سخت و جانکاه «فارتقب یوم تأتى السماء بدخان مبین» تعبیر «بدخان مبین»، مى تواند حکایت از عذاب دنیوى و نیز سختى هاى صحنه قیامت داشته باشد. ۲- دلدارى خداوند، به پیامبر(ص) در برابر حق ناپذیرى کافران «فارتقب» ۳- تهدید مشرکان حق ستیز مکه، از سوى خداوند به عذابى دنیوى و تیره کننده زندگى «فارتقب یوم تأتى السماء بدخان مبین» برداشت یاد شده بنابراین نکته است که «دخان مبین»، کنایه از تیره روزى و عذاب دنیوى باشد، چه این که برخى از مفسران این آیه را پاسخى به دعاى پیامبر(ص) دانسته اند که از خداوند خواست تا براى بیدار شدن مشرکان، آنان را به قحطى اى همچون دوران یوسف مبتلا کند. ۴- آکنده شدن فضا از دودى تیره و غلیظ، در آستانه برپایى قیامت «فارتقب یوم تأتى السماء بدخان مبین» بنابراین که آیه شریفه، در مورد علایم روز قیامت باشد، برداشت بالا به دست مى آید. ۵- نفوذ دودهاى غلیظ به جو زمین از سمت آسمان، در قیامت [و یا در آستانه آن] «یوم تأتى السماء بدخان مبین» در صورتى که آیه شریفه مربوط به قیامت باشد; از تعبیر «تأتى السماء» استفاده مى شود که منشأ و خاستگاه آن دودها، فضا است; نه این که از دل زمین پدید آمده باشد. ۶- به کارگیرى تهدید از سوى خداوند، پس از ارائه منطق و برهان و تأثیرناپذیرى کافران از آن «فارتقب یوم تأتى السماء بدخان مبین» «فاء» تفریع، تهدید را متفرع بر حق ستیزى کافران و عدم تأثیر منطق و برهان بر آنان کرده است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷- « و اختلف فى الدخان، فقیل، إنّه دخان تأتى من السماء قبل قیام الساعة یدخل فى أسماع الکفرة حتّى یکون رأس الواحد کالرأس الحنیذ و یعترى المؤمن منه کهیئة الزکام و تکون الأرض کلّها کبیت أوقد فیه لیس فیه خصاص یمدّ ذلک أربعین یوماً روى ذلک عن على(ع)...; [منبع: نورالثقلین، ج ۴، ص ۶۲۲، ح ۲۵.] از امام على(ع) درباره پیدایش دود آشکار در قیامت روایت شده است: این دود در آسمان قبل از برپایى قیامت آشکار مى شود و در گوش هاى کافران فرومى رود; به طورى که سر آنان مثل سر کباب شده (سوخته شده) خواهد شد. ولى این دود مؤمنان را به حالت زکام درمى آورد و زمین در آن روز مثل خانه اى مى گردد که در آن، آتش افروخته اند و در آن روزنه اى نیست و آن دود چهل روز طول مى کشد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • اسمان، پدید اورنده دودی اشکار در استانه قیامت
  • اسمان در استانه قیامت، پدید اورنده دودی فراگیر و عذاباور+۱ آیه
  • اسمان، پدیداورنده دودی اشکار و فراگیر درقیامت
  • اتمامحجّت انبیا بر کافران در دنیا+۴ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت پیامبران، مستحقّ عذاب جهنّم+۵ آیه
  • شکوفایی فطرت توحیدی انسانها، به هنگام گرفتاریها+۲ آیه
  • تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا
  • برطرف شدن عذاب، هنگام فراگیر شدن ان در استانه قیامت، از دعاهای مردم+۲ آیه
  • دعای مشرکان مکّه به درگاه الهی، برای رفع قحطی و عذاب دردناک از انان+۲ آیه
  • شدّت گرسنگی مردم مکّه بر اثر قحطی، باعث توهّم دود، به هنگام نگریستن به فضای اسمان
  • اکنده شدن فضای اسمان از دود، در استانه برپایی قیامت+۱ آیه
  • نفوذ دودهای غلیظ به جوّ زمین از سوی اسمان، در استانه برپایی قیامت
  • دردناک بودن دودهای متراکم در استانه قیامت، بر تمامی کفرپیشگان+۱ آیه
  • فراگیری دودهای متراکم در استانه قیامت بر تمامی کفرپیشگان+۱ آیه
  • درخواست مردم از خداوند، برای برطرف کردن دود عذاب+۱ آیه
  • تهدید کافران به دود عذاب+۱ آیه
  • شک و شبهه و بیهوده گرایی، عامل تهدید کافران به دود عذاب+۱ آیه
  • فراگیری دود متراکم و اشکار در استانه قیامت بر کفرپیشگان+۱ آیه
  • تحقّق عذاب دردناک، سبب ایمان اکراهی و بی تاثیر+۳ آیه
  • پوشیده شدن اسمان با دودی اشکار، در استانه قیامت، از عذابهای خداوند+۱ آیه
  • رفع عذاب دود فراگیر در اسمان، مورد درخواست کافران و منکران حق+۱ آیه
  • بازگشت اظهارکنندگان ایمان (با مشاهده عذاب) به کفر و شرک در صورت رفع عذاب از انان+۳ آیه
  • پدیدار شدن دود در اسمان و فراگیری عذاب بر مردم در اغاز قیامت+۱ آیه
  • بی تاثیری ایمان و دعا برای رفع عذاب، پس از برپایی قیامت+۳ آیه
  • اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۵ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۷ آیه
  • بی اثر بودن ایمان، در قیامت+۴ آیه
  • بی ثمر بودن عبرت و پندپذیری انسان از مشاهده عذاب جهنّم، در قیامت+۳ آیه
  • اکنده شدن فضای اسمان از دودهای غلیظ و نفوذ انها به جوّ زمین، در استانه قیامت+۲ آیه
  • دردناک بودن و فراگیری دودهای متراکم در استانه قیامت، برای کفرپیشگان+۱ آیه
  • اشکار شدن دود غلیظی در اسمان، از نشانه های نزدیکی قیامت
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان
واژه‌ها