تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ هُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ أَهْلَکْناهُمْ إِنَّهُمْ کانُوا مُجْرِمِينَ (37)
أَ هُمْ خَيْرٌ: آيا قريش در قوه و شدت و شوکت به خيرند، أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ: يا قوم تبع حميرى که لشگرى بودند با ابهت و کثرت و غايت حشمت، وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ: و آنانکه پيش از آنها بودند مانند قوم نوح و عاد و ثمود و غير آن با وجود مزيت حشمت و شوکت بر قريش، أَهْلَکْناهُمْ: هلاک کرديم ايشان را، إِنَّهُمْ کانُوا مُجْرِمِينَ: بدرستى که بودند ايشان اسراف کنندگان در طغيان و عصيان و از حد بيرون رفتگان در انکار؛ و چون ايشان را به سبب اصرار در کفر مستأصل ساختيم و به عذاب اليم گرفتار گردانيديم، پس قريش به مراتب از آنها ضعيفتر و کمترند به طريق اولى، عذاب نمائيم.
گزارش تبع: در اخبار است «تبع» ملکى بود از حمير، با خدم و حشم بسيار،
جلد 12 - صفحه 26
از شرق تا غرب عالم را بگشت و اکثر بلاد عظيمه را به تصرف درآورد و در اول امر آتش پرست بود. در مدينه پسر او را کشتند، به قصد اهالى آنجا لشگر کشيد، گفتند به او اين جرئت مکن که مدينه مهاجر پيغمبر آخر الزمان است، معرفى حضرت را نمودند از قتل آنها گذشت و به دست دو حبر مسلمان شد. با جمعى اهل کتاب متوجه يمن، بين راه عده از بنى هذيل نزد او آمدند که ما تو را دلالت کنيم به خانه در مکه که در آن گنجى باشد، قصد آنها اين بود که اراده کعبه کند و هلاک شود.
«تبع» قصه گنج را به احبار گفت، او را منع کردند، چه آن شريفترين مکانها و هيچکس قصد آن نکند مگر آنکه هلاک شود. بايد بروى آنجا و تعظيم آن بجاى آرى و قربانى کنى. پس تبع به کعبه مشرف و خانه را جامه پوشانيد و ششهزار قربانى نمود و از آنجا متوجه يمن شد. قوم با او مخالفت که تو از دين ما برگشته‌اى، دلايل توحيد بر آنها اقامه و قبول نکردند، گفتند ما به آتش امتحان کنيم. و آتشى در دامن کوهى بود، چون دو نفر ادعائى داشتند به آن آتش امتحان مى‌کردند، احبار با مصاحف خود به آتش رفتند به سلامت بيرون آمدند و کشيشان در (آن) داخل و همه سوختند. و تبع نامه‌اى نوشت براى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و وصيت نمود که به حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله برسانند بيست و يکم از اولاد شامول که ابو ايوب انصارى بود نامه را خدمت حضرت رسانيد و سه نوبت حضرت فرمود: «مرحبا بالاخ الصالح».