سوره دخان(الدخان)، آیه ۳۷ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ
آیا آنان بهترند یا قوم «تبّع» و کسانی که پیش از آنها بودند؟! ما آنان را هلاک کردیم، چرا که مجرم بودند!
معنی کلمات و عبارات
«تُبَّعٍ»: تُبّع حِمْیَری، یکی از شاهان یمن و مرد صالحی بوده است. داستان قوم او برای اهل مکّه روشن و شناخته بود (نگا: المصحف المیسّر). قوم تُبّع جمعیّتی بودند با قدرت و نیروی فراوان و حکومت پهناور و گسترده. تُبّع یک لقب عمومی برای ملوک و شاهان یمن بوده است (نگا: تفسیر نمونه). «قَوْمُ تُبَّعٍ»: (نگا: / ).
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- سرنوشت قوم «تبّع» و اقوام قبل از آن، پیامدار عبرت و هشدار براى مشرکان مکه «أهم خیر أم قوم تبّع و الذین من قبلهم»
۲- هلاکت قوم «تبّع» و اقوام پیش از آن، به اراده و خواست خداوند «أهم خیر أم قوم تبّع و الذین من قبلهم أهلکنهم»
۳- ایمن ماندن «تبّع»، از عذاب هلاکت بار نازل شده بر قومش * «أهم خیر أم قوم تبّع ... أهلکنهم»
از این که خداوند هلاکت را به قوم «تبّع» نسبت داده است - و نه خود وى - مطلب یاد شده قابل برداشت است.
۴- آگاهى اهل مکه، از سرگذشت هلاکت بار قوم تبّع «أهم خیر أم قوم تبّع»
از این که قرآن، قبلاً سخنى از قوم «تبّع» به میان نیاورده و در این جا به ذکر نام آن براى عبرت آموزى مشرکان مکه اکتفا کرده است، مطلب بالا قابل استفاده است.
۵- جرم پیشگى، عامل هلاکت قوم «تبّع» و اقوام هلاک شده قبل از آن «أهم خیر أم قوم تبّع و الذین من قبلهم أهلکنهم إنّهم کانوا مجرمین»
۶- هلاکت و نابودى جوامع، ناشى از عملکرد خود آنان است. «أهلکنهم إنّهم کانوا مجرمین»
۷- جرم پیشگى مردمان و حق ناپذیرى ایشان، زمینه ساز عقوبت آنان در دنیا «أهلکنهم إنّهم کانوا مجرمین»
۸- انکار معاد، جرمى مستحق هلاکت «إن هى إلاّ موتتنا ...إنّهم کانوا مجرمین»
این آیه، همگونى مشرکان با اقوام هلاک شده پیشین در مجرم بودن را اثبات مى کند و آنچه در آیات پیشین به عنوان نقطه منفى یاد شده، انکار معاد است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۵۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۴–۵۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۰–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۷
روایات و احادیث
۹- «عن النبى(ص) إنّه قال: لاتسبّوا تُبّعاً فإنّه کان قد أسلم...; [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۰.] از رسول خدا(ص) روایت شده است که فرمود: تُبّع را دشنام ندهید; زیرا او تسلیم [امر خدا] شده بود...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اسلام تبعزمینه کیفر دنیویسرنوشت قوم تبععبرت از قوم تبععذاب قوم تبععوامل هلاکت قوم تبعمصونیت تبعمنشأ هلاکت اقوام پیشینمنشأ هلاکت قوم تبعهلاکت قوم تبعکیفر تکذیب معادگناه قوم تبعسرنوشت اقوام پیشینگناه اقوام پیشینتاریخ قوم تبععلم اهل مکههشدار به مشرکان مکهعبرت از اقوام پیشینعوامل هلاکت اقوام پیشینعوامل هلاکتآثار حق ناپذیریتاریخ اقوام پیشینآثار گناهآثار اراده خداعوامل عبرتآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- گناه و رفتار زشت، سبب نابودی امّتهای گذشته+۴ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۷ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۴ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خدا+۹ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۹ آیه
- بهره مندی قوم تُبّع و اقوام پیشین از خیر (فراوانی نعمت و اموال)، بیش از بهره مندی مشرکان مکّه+۱ آیه
- بهره مندی مشرکان مکّه از خیر (فراوانی نعمت و اموال)، کمتر از بهره مندی قوم تبّع و اقوام پیش از انان+۱ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان
- برتری مشرکان قریش (از نظر قدرت مادی) بر قوم تبّع و اقوام هلاک شده، مورد پرسش انکاری خدا
- برتری مشرکان قریش (از نظر قدرت مادّی) بر قوم تبّع و اقوام هلاک شده، مورد پرسش انکاری خدا
- نیرومندتر بودن منکران معاد و مشرکان صدر اسلام یا اقوام هلاکت شده، پرسش خدا از منکران معاد، برای اقرار انان به قدرت او بر هلاکت انان+۱ آیه
- عذاب و هلاکت قوم تبّع و اقوام پیش از ان، به دلیل مجرم بودن انان
- برخورداری قوم تبّع، از امکانات بالای مادّی
- مانع نبودن امکانات قوم تبّع، از فرجام هلاکت بار و عذاب انان به وسیله خداوند
- قوم تبّع، از نزدیک ترین اقوام پیشین به مشرکان صدر اسلام و از اخرین اقوام هلاکت شده پیشین+۳ آیه
- عذاب و هلاکت قوم تبّع، به وسیله خداوند+۱ آیه
- گناه و جرم پیشگی، از عوامل عذاب قوم تبّع و هلاکت انان به وسیله خداوند
- اگاهی مشرکان قریش، از فرجام هلاکت بار قوم تبّع
- فرجام هلاکت بار قوم تبّع، هشداری به مشرکان قریش
- اراده و خواست الهی، سبب فرجام هلاکت بار قوم تبّع
- قوم تبّع، مردمی جرم پیشه و گناهکار
- گناه، از عوامل گرفتاری به عذاب خدا+۹ آیه
- هلاکت و نابودی اقوام گذشته، بر اثر الوده گشتن انان به گناه+۴ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۹ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خداوند+۹ آیه
- عذاب و جهنّم، کیفر گناهکاران+۹ آیه
- عذاب استیصال، کیفر تبهکاران مجرم+۱ آیه
- گرفتاری امّتهای پیشین، به کیفر گناهان خویش+۴ آیه
- قوم تبّع، از جمله اقوام گنهکار
- مرگ قوم تبّع با عذاب الهی، به سبب گناهکاری انان
- مُهلک/ اسماوصفات+۲ آیه