اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذَرنِي وَ مَن خَلَقت‌ُ وَحِيداً «11»
واگذار اي پيغمبر اکرم بمن که خداي تو هستم آن کسي را که من خودم او را
جلد 17 - صفحه 270
خلق کردم بتنهايي که موقعي که بدنيا آمد نه مالي داشت و نه قدرت و نه قوتي و نه لشگر و عسکري لخت و عور برهنه، در اخبار بسيار و کلمات مفسرين دارد: شرح نزول اينکه آيه و آيات بعد در مورد وليد بن مغيره المخزومي است و مکرر گفته‌ايم که مورد مخصص نيست اطلاق و عموم آيه بجاي خود باقي است.
ذَرنِي وَ مَن خَلَقت‌ُ وَحِيداً خداوند متعال انسان را خلق فرمود و از ابتدا نطفه علقه مضغه تا صورت بندي شده يک جسم بي روح بود سپس از عالم بالا روح انسان را باو افاضه فرمود که ميفرمايد: فَإِنّا خَلَقناکُم مِن تُراب‌ٍ ثُم‌َّ مِن نُطفَةٍ ثُم‌َّ مِن عَلَقَةٍ ثُم‌َّ مِن مُضغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيرِ مُخَلَّقَةٍ ... الآيه حج آيه 5. و ميفرمايد: وَ لَقَد خَلَقنَا الإِنسان‌َ مِن سُلالَةٍ مِن طِين‌ٍ ثُم‌َّ جَعَلناه‌ُ نُطفَةً فِي قَرارٍ مَکِين‌ٍ ثُم‌َّ خَلَقنَا النُّطفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقنَا العَلَقَةَ مُضغَةً فَخَلَقنَا المُضغَةَ عِظاماً فَکَسَونَا العِظام‌َ لَحماً ثُم‌َّ أَنشَأناه‌ُ خَلقاً آخَرَ فَتَبارَک‌َ اللّه‌ُ أَحسَن‌ُ الخالِقِين‌َ مؤمنون آيه 12 الي 14.
توضيح: آنکه انسان چند قسم روح دارد روح نباتي روح حيواني انساني ايماني اما نباتي مجرد قوه است مثل قوه که در حبوبات و هسته و تخم است که مجرد قابليت رشد و انبات دارد اگر دست تربيت باو داده شده نمو ميکند، و حيواني مجرد بخار است که موجب حس و حرکت است که در حيوانات موجود است و بموت تمام ميشود.
و انساني عقل و شعور که خداوند آن را قبل از اجساد خلق فرموده که در حديث است
(خلقت الارواح قبل الاجسام بالفي عام)
و فرمود:
(الارواح جنود مجنده فما تآلف منها ائتلف و ما تخالف منها اختلف)
و اينکه روح مجرد است و تعلق بجسم مادي اعلي مراتب قدرت است که ميفرمايد: فَتَبارَک‌َ اللّه‌ُ أَحسَن‌ُ الخالِقِين‌َ و مراد از خلقا آخر همين روح انساني است. و اما روح ايماني: خداوند قذف ميفرمايد در قلوب کساني که قابليت تشرف ايمان داشته باشند که ميفرمايد: قُل إِن‌َّ رَبِّي يَقذِف‌ُ بِالحَق‌ِّ عَلّام‌ُ- الغُيُوب‌ِ سبأ آيه 47. بَل‌ِ اللّه‌ُ يَمُن‌ُّ عَلَيکُم أَن هَداکُم لِلإِيمان‌ِ حجرات آيه 17. و اما القلوب القاسية از قابليت اينکه موهبت افتاده‌اند: ذَرنِي وَ مَن خَلَقت‌ُ وَحِيداً در موقعي که بدنيا ميآيد از هر جهتي دنيوي و اخروي وحيد است. اما دنيوي نه مال دارد
جلد 17 - صفحه 271
نه اولاد نه قدرت دارد عريان وارد ميشود و اما الاخروي خالي از هر گونه کمالات است فقط قابليت همه گونه کمالي را دارد که فرمود:
کل مولود يولد علي الفطرة ثم ابواه يهودانه و ينصرانه
دست ناپاک اگر تصرف در آن نکند بفطرت اسلامي رشد ميکند دست ناپاک وساوس شيطاني هواهاي نفساني معاشرت با اهل ضلال و غير اينها آن را از قابليت مياندازد.