اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
سَأُصلِيه‌ِ سَقَرَ «26» وَ ما أَدراک‌َ ما سَقَرُ «27» لا تُبقِي وَ لا تَذَرُ «28» لَوّاحَةٌ لِلبَشَرِ «29» عَلَيها تِسعَةَ عَشَرَ (30)
جلد 17 - صفحه 277
زود باشد بيندازم او را در سقر و درک نميکني چيست سقر باقي نميگذارد گوشت بدنها را و واگذار هم نميکند تغيير دهنده است صورتهاي بشري را بر او موکل هستند نوزده ملائکه عذاب.
سَأُصلِيه‌ِ سَقَرَ بعضي گفتند: يکي از اسامي جهنم سقر است، بعضي گفتند: يکي از درکات جهنم است، بعضي گفتند: يکي از ابواب جهنم که ميفرمايد: لَها سَبعَةُ أَبواب‌ٍ لِکُل‌ِّ باب‌ٍ مِنهُم جُزءٌ مَقسُوم‌ٌ حجر آيه 44. و در مجمع البحرين ميگويد: واد في جهنم شديد الحر سأل اللّه أن تنفس فتنفس فأحرق جهنم فهو من اسماء النار.
وَ ما أَدراک‌َ ما سَقَرُ بعضي گفتند: خطاب بسامع است يعني ايها السامع ما ادريک لکن در مقام بيان شدت عذاب است که از روي غضب الهي برداشته ميشود و همين نحوي که اوصاف بهشت و لذائذ آن مربوط بلذائذ دنيوي نيست و نميشود توصيف کرد تا مشاهده نشود همين نحو اوصاف جهنم و شدت عذاب آن مربوط بعذابهاي دنيوي نيست و فقط تشبيه و تنظير بنار و سياط و اغلال و سلاسل و حميم و غساق و زقوم ميشود بمقدار فهم انسان و الا چه ربطي دارد آتش دنيا بآتش آخرت و همچنين ساير عذابهاي دنيوي با اخروي لذا ميفرمايد: قابل درک نيست، در دعاء کميل ميخواني:
(و هذا ما لا تقوم له السموات و الارض لانه لا يکون الا عن غضبک و سخطک و انتقامک)
سپس بعض اوصاف سقر را بيان ميفرمايد يکي آنکه:
لا تُبقِي يعني باقي نميگذارد گوشت و پوست و اعضا و جوارح انسان را تمام را ميسوزاند و از بين ميبرد.
وَ لا تَذَرُ و رها هم نميکند باز ميرويد و باز هم ميسوزاند دائما در چنين حالي هستند چنانچه ميفرمايد: إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بِآياتِنا سَوف‌َ نُصلِيهِم ناراً کُلَّما نَضِجَت جُلُودُهُم بَدَّلناهُم جُلُوداً غَيرَها لِيَذُوقُوا العَذاب‌َ نساء آيه 59.
لَوّاحَةٌ لِلبَشَرِ تلويح تغيير است و مراد از بشر بشره است که آتش سقر بشره کفار و اهل عذاب را تغيير ميدهد و بصورتهاي بسيار منکر و مشوه که سياه و سوخته و عبوس که نميتوان بصورت ويژه آنها نگاه کرد.
جلد 17 - صفحه 278
عَلَيها تِسعَةَ عَشَرَ بعضي گفتند: خزنه جهنم، بعضي گفتند: موکلين بسقر، و ضمير عليها را بعضي بجهنم ارجاع کردند بعضي بسقر، بعضي گفتند: باب جهنم که نام دارد، ولي ظاهر بقرينه جملات قبل مرجع سقر است، و خصوصيت تسعة عشر را خدا ميداند و بس، و آنچه مفسرين گفته‌اند مدرکي ندارد، و محتمل است که عدد نوزده عدد نحسي است و لو در نظر بهايي‌ها عدد ميمون است چون طلوع باب در قرن نوزده مسيحي بوده لذا ماهها را نوزده قرار داده و عدد ايام ماه را هم نوزده قرار داده سال در نزد آنها نوزده ماه است و ماه در نزد آنها نوزده روز است و سال سيصد و شصت و يک روز است در نزد آنها، و اينها خزان سقر هستند و بعضي در اوصاف آنها گفتند: چشم‌هاي آنها مثل برق حفاظت است نيشهاي آنها مثل مثل قله‌هاي کوه است از دهان آنها آتش شعله ميزند بين دو منکب آنها بقدر مسير يک سال است سعه کف آنها بقدر ربيعه و مضر است هفتاد هزار را برميدارد و پرتاب در جهنم ميکند، و از براي ساير درکات جهنم خزان ديگري است.