1- ياد خدا، بريدن از ديگران و توکّل بر خدا، زمينه صبر در برابر ناملايمات است. وَ اذْکُرِ ... وَ تَبَتَّلْ ... فَاتَّخِذْهُ وَکِيلًا وَ اصْبِرْ
2- صبر و سعه صدر، از شرائط مهم رهبرى است. «وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ»
3- رهبر بايد انتظار هر نوع زخم زبان و اتهامات ناروا را داشته باشد. «وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ»
4- گاهى لازم است که رهبر جامعه اسلامى افراد يا گروه‌هايى را بايکوت کند و از آنها کناره بگيرد. وَ اهْجُرْهُمْ ...
5- ابتدا بايد صبر کرد و سپس کناره‌گيرى نمود. صبر، مقدم بر هجر است. وَ اصْبِرْ ... و اهجر
6- کسى که خداوند را به عنوان وکيل خود برگزيد، به راحتى مى‌تواند از ديگران کناره‌گيرى کند. فَاتَّخِذْهُ وَکِيلًا ... وَ اهْجُرْهُمْ ...
7- کنار زدن مخالفان، بايد به شکلى زيبا و در شأن رهبر جامعه اسلامى باشد.
«هَجْراً جَمِيلًا»
«1». تفسير کنزالدقائق.
«2». نساء، 63.
جلد 10 - صفحه 271
8- کسى که خدا را وکيل گرفت، هرزه گويان را به خدا واگذار مى‌کند. فَاتَّخِذْهُ وَکِيلًا ... وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا وَ ذَرْنِي وَ الْمُکَذِّبِينَ
9- خداوند، پيامبرش را در برابر ياوه‌گويى‌هاى دشمن دلدارى مى‌دهد. «ذَرْنِي وَ الْمُکَذِّبِينَ»
10- آنچه انسان را به صبر وامى‌دارد و او را دلگرم مى‌کند، حمايت بى دريغ الهى است. وَ اصْبِرْ ... ذَرْنِي وَ الْمُکَذِّبِينَ
11- معمولًا تکذيب کنندگان، از طبقه مرفّه و خوشگذران بوده‌اند. «وَ الْمُکَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ»
12- اگر شما قادر به مقابله با صاحبان ثروت و قدرت نبوديد، نگران نباشيد، زيرا خداوند قادر به مقابله با آنان است. «ذَرْنِي وَ الْمُکَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ»
13- مهلت دادن به مخالفان، سنّت الهى است. «مَهِّلْهُمْ»
14- دوره تکذيب حق و خوشگذرانى، مدّت زيادى طول نمى‌کشد و فرصت آنان در دنيا اندک است. «مَهِّلْهُمْ قَلِيلًا»
15- اگر خداوند به کافران خوشگذران مهلت مى‌دهد، نشانه رضايت او نيست بلکه مهلتى است تا قيامت فرا رسد. مَهِّلْهُمْ ... إِنَّ لَدَيْنا أَنْکالًا وَ جَحِيماً
16- کافران به کاميابى‌هاى زودگذر مغرور نشوند زيرا که غل و زنجير و آتش برافروخته و غذايى گلوگير در پى دارد. أُولِي النَّعْمَةِ ... أَنْکالًا وَ جَحِيماً ... ذا غُصَّةٍ
17- تبديل رفاه دنيا به عذابى دردناک، براى قدرتى که کوه را به شن تبديل مى‌کند، کارى آسان است. أُولِي النَّعْمَةِ ... طَعاماً ذا غُصَّةٍ ... کانَتِ الْجِبالُ کَثِيباً مَهِيلًا
18- تبديل کوهها به شن‌هاى روان، بيانگر عظمت لرزش زمين و زلزله قيامت است. «تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ وَ کانَتِ الْجِبالُ کَثِيباً مَهِيلًا»
تفسير نور(10جلدى)، ج10، ص: 272