آیه ۱۰ سوره مزمل

سوره مزمل(المزمل)، آیه ۱۰ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۴

معنی کلمات و عبارات
«مَا یَقُولُونَ»: مراد یاوه‌سرائیهای کافران و مشرکان است. «أُهْجُرْهُمْ»: به ترک ایشان بگوی. از آنان دوری کن. «هَجْراً جَمِیلاً»: دوری و رویگردانی زیبا و پسندیده. یعنی در مسیر دعوت گاهی لازم است به گونه محترمانه و شایسته، از بدگوئی دشمنان رویگردان شد، و بدون عتاب و انتقام موقّتاً به ترک ایشان گفت.
نزول
نکات آیه
۱ - سعه صدر، صبر و خویشتن دارى در برابر سخنان ناشایست، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و اصبر على ما یقولون» ۲ - پیامبر(ص)، در دوره نخست رسالت خویش، با گفته هاى نابجا و تبلیغات سوء دشمنان روبه رو بود. «و اصبر على ما یقولون» ۳ - تبلیغ دین و تشکیل جامعه اسلامى، درپى دارنده سخنان ناروا و تبلیغات سوء دشمنان و مخالفان دین «و اصبر على ما یقولون» ۴ - دورى گزیدن شایسته از مخالفان بدگو و بى اعتنایى مناسب به آنان، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و اهجرهم هجرًا جمیلاً» ۵ - پیامبر(ص) در مرحله نخست بعثت (در مکه)، از هرگونه تعرّض به دشمنان بدگو (پاسخ گفتن به بدگویى هاى آنان و مقابله به مثل) منع شد. «و اهجرهم هجرًا جمیلاً» آیه بعد (ذرنى و المکذّبین...) شاهد این است که این «هجر»، به معناى عدم تعرض و مقابله به مثل نکردن است. ۶ - خوددارى از تعرّض به مخالفان بدگو (مقابله به مثل و پاسخ گویى به آنان) در مرحله آغازین کار هدایت و تبلیغ دین، امرى سزاوار و بایسته «و اهجرهم هجرًا جمیلاً» ۷ - ترویج دین و گسترش دین دارى در جامعه، مستلزم سعه صدر، صبر و خویشتن دارى است. «و اصبر ... و اهجرهم هجرًا جمیلاً» ۸ - ایمان به کارساز بودن خداوند و توکّل به او، هموارکننده راه صبر و شکیبایى در برابر مشکلات و سختى ها است. «فاتّخذه وکیلاً . و اصبر ... و اهجرهم هجرًا جمیلاً» «واصبر» عطف بر «فاتّخذوه وکیلاً» است. این عطف مى تواند به این مناسبت باشد که اتکال به خدا، موجب تقویت روح صبر و مقاومت در انسان مى شود. ۹ - مؤمنان، مى توانند با دو شیوه در برابر مخالفان بدگو موضع گیرى کنند: حفظ ارتباط و تحمل پیامدهاى سخت آن; دورى کردن از آنان همراه با اقدام براى هدایت آنان. «و اصبر على ما یقولون و اهجرهم هجرًا جمیلاً» توصیه به «صبر» اشاره به حفظ ارتباط با مخالفان و تحمل سختى هاى آن دارد و «دورى کردن» ناظر به قطع ارتباط با آنان در عین تلاش براى هدایت آنان است; زیرا هیچ گاه تکلیف هدایت مردمان از دوش مؤمنان برداشته نخواهد شد. چنان که آیه ۶۳ سوره «نساء» به این حقیقت اشاره دارد: «فأعرض عنهم و عظهم و قل لهم فى أنفسهم قولاً بلیغاً».
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • ازاررسانی کافران و مشرکان نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
  • بیاعتنایی به ازار کافران و منافقان سفارش الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • توکّل بر خدا در برابر اذیّتهای مخالفان، سفارش خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • شبزندهداری، از عوامل مؤثّر در ایجاد روحیّه و پایداری در برابر مشکلات+۲ آیه
  • تهدید اشراف مکّه به عذاب الهی از سوی خداوند+۱ آیه
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) مامور صبر و پایداری، در ابلاغ رسالت خویش+۷ آیه
  • صبر در برابر ظلم و اذیّت دشمنان، مقتضای توکّل بر خداوند+۴ آیه
  • لزوم توکّل بر خدا در برابر اذیّتها و ازارهای دشمنان+۳ آیه
  • تهدید اشراف صدر اسلام به عذاب الهی، از سوی خداوند+۲ آیه
  • تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و تعالیم او، درپیدارنده اتش سوزان جهنّم+۲ آیه
  • جدایی و قطع رابطه زیبا با مخالفان، دستور خداوند به پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله)
  • معاشرت زیبا با مخالفان و به کار گرفتن بهترین اخلاق، دستور خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)، توام با سختیها و مشکلات فراوان+۳ آیه
  • اذیّت و ازارهای قولی مشرکان، نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • برخورد همراه با صبر، در برابر سخنان ایذایی مشرکان، کاری شایسته و مطلوب+۵ آیه
  • اندوه محمّد(صلی الله علیه واله) از سخنان بیجا و یاوه گوییهای مشرکان+۸ آیه
  • تهدید کافران به شکست انان، در مبارزه با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • دعوت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به صبر، از سوی خداوند+۷ آیه
  • صبر در برابر مشکلات لازمه توکّل به خدا+۵ آیه
  • صبر و توکّل دو ابزار لازم برای انبیا در ابلاغ رسالت الهی+۳ آیه
  • ایمان به کارساز بودن خداوند و توکّل به او هموارکننده راه صبر در برابر مشکلات+۱ آیه
  • گفته ها و فشارهای تبلیغاتی و روانی دشمن از موارد نیازمند صبر و بردباری+۵ آیه
  • تبلیغ دین و ابلاغ رسالت الهی از موارد صبر و شکیبایی+۷ آیه
  • رهبری امّت نیازمند صبر و شکیبایی+۷ آیه
  • دستور خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد صبر نمودن ان حضرت، در برابر اتّهام به کهانت از سوی مشرکان
  • ازاررسانی کافران، به پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • بیاعتنایی به ازار کافران و منافقان، سفارش الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • توکّل بر خدا در برابر اذیّتهای مخالفان، سفارش خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • صبر و پایداری در برابر سختیها و ناملایمات، از ویژگیهای تبلیغی پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • توکّل بر خدا، مستلزم اعراض شایسته از مشرکان و برخورد نیک با مخالفان توحید+۱ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خداوند، درپیدارنده صبر و مقاومت، در برابر اذیّتهای دشمنان+۱ آیه
  • توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله بر خدا، در برابر اذیّتها و ازارهای دشمنان، از توصیههای خدا+۲ آیه
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان
  • ارامش بخشیدن خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله با خطاب تسلّیبخش+۲ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۰ آیه
  • رویارویی با گفتههای نابجا و تبلیغات سوء دشمنان، در اغاز رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال سخنان ناروای دشمنان، با بیان اگاهی خدا به سخن انان+۸ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۸ آیه
  • دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، با امر به صبر در برابر دشمنیهای کافران با ان حضرت+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۸ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور شکیبایی، در برابر زخم زبانها و سخنان ناروای دشمنان، درباره خویش+۵ آیه
  • دلداری خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص اذیّت کردن کافران+۴ آیه
  • سخنان ناروای کافران، موجب ازردگی پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور مبارزه منفی با مشرکان مکّه، از راه بیاعتنایی به انها+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به بیتوجّهی در مقابل ازار و اذیتهای کافران+۲ آیه
  • دعوت شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به شکیبایی در برابر سخنان مشرکان+۵ آیه
  • شکیبایی در برابر گفتههای مخالفان از اداب معاشرت+۱ آیه
  • بی اعتنایی به ازار منافقان و توکل بر خدا سفارش الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
واژه‌ها