اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَنّا مِنَّا المُسلِمُون‌َ وَ مِنَّا القاسِطُون‌َ فَمَن أَسلَم‌َ فَأُولئِک‌َ تَحَرَّوا رَشَداً «14» وَ أَمَّا القاسِطُون‌َ فَکانُوا لِجَهَنَّم‌َ حَطَباً «15»
و بدرستي که ما طوائف جن بعض از ما مسلم هستيم و بعض از ما متجاوز متعدي هستيم پس کسي که اسلام داشته باشد پس اينها تحصيل کرده‌اند و بدست آورده‌اند رشد را و تجاوز کنندگان و تعدي کنندگان هستند براي جهنم هيزم جهنم.
وَ أَنّا مِنَّا المُسلِمُون‌َ اينکه اسلام در باب تسليم است که بالاتر از مقام ايمان است نه اسلام بمجرد شهادتين که مجرد اظهار اسلام باشد چنانچه ميفرمايد: قالَت‌ِ الأَعراب‌ُ آمَنّا قُل لَم تُؤمِنُوا وَ لکِن قُولُوا أَسلَمنا وَ لَمّا يَدخُل‌ِ الإِيمان‌ُ فِي قُلُوبِکُم حجرات آيه 14 بلکه اسلام بمعني تسليم جميع اوامر و نواهي الهي و دستورات ديني که بالاتر از مقام رضا است که در حق ابراهيم ميفرمايد: إِذ قال‌َ لَه‌ُ رَبُّه‌ُ أَسلِم قال‌َ أَسلَمت‌ُ لِرَب‌ِّ العالَمِين‌َ
جلد 17 - صفحه 234
بقره آيه 125، و در حق پيغمبر (ص) ميفرمايد: قُل إِن‌َّ هُدَي اللّه‌ِ هُوَ الهُدي وَ أُمِرنا لِنُسلِم‌َ لِرَب‌ِّ العالَمِين‌َ انعام آيه 70.
وَ مِنَّا القاسِطُون‌َ قسط از لغت اضداد است بمعني عدل آمده که ميفرمايد: وَ نَضَع‌ُ المَوازِين‌َ القِسطَ لِيَوم‌ِ القِيامَةِ فَلا تُظلَم‌ُ نَفس‌ٌ شَيئاً انبياء آيه 48. و بمعني تجاوز و تعدي و طغيان و سرپيچي هم است.
فَمَن أَسلَم‌َ فَأُولئِک‌َ تَحَرَّوا رَشَداً تحري جديت و کوشش در تحصيل امري است و از علما که بسيار کوشش دارند در تحصيل احکام ميگويند: عالم تحرير، و رشد تحصيل سعادت و رستگاري و فيوضات الهي و مثوبت اخروي و علم باحکام ديني و عقايد مذهبي که تعبير ميکنيم بارشاد جاهل.
وَ أَمَّا القاسِطُون‌َ فَکانُوا لِجَهَنَّم‌َ حَطَباً اشاره بآيه شريفه: إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ انبياء آيه 98.
نکتة مليحة: در خبر است که يک نفر از علماء عامه خدمت حضرت صادق (ع) مشرف شد عرض کرد: ما تقول في الشيخين!- يعني عقيده شما در حق اولي و دومي چيست!
حضرت فرمود:
هما امامان عادلان قاسطان کانا علي الحق و مضيا عليه عليهما رحمة اللّه
دو امام عادل قاسط بودند بر حق و بر همين از دنيا رفتند بر آنها باد رحمت الهي. آن شخص رفت اصحاب عرض کردند شما بسيار تمجيد کرديد از اينکه دو. حضرت فرمود:
اما اينکه گفتم:
هما امامان
اشاره بآيه شريفه بود که فرمود: وَ جَعَلناهُم أَئِمَّةً يَدعُون‌َ إِلَي النّارِ قصص آيه 41. و اما اينکه گفتم:
عادلان لانهما عدلا عن الحق
از امير المؤمنين و اينکه گفتم: قاسطان براي اينکه آيه که ميفرمايد: وَ أَمَّا القاسِطُون‌َ فَکانُوا لِجَهَنَّم‌َ حَطَباً. و اينکه گفتم: کانا علي الحق حق امير المؤمنين است و اينها بر عداوت او بودند، و مضيا عليه بر همين عداوت از دنيا رفتند، و گفتم:
عليهما رحمة اللّه
رحمة اللّه پيغمبر اکرم است يعني خصم آنها باشد پيغمبر (ص) که اشاره بآيه شريفه است که فرمود: وَ ما أَرسَلناک‌َ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمِين‌َ.