تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
تَعْرُجُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ کانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ «4»
تَعْرُجُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ: بالا مى‌روند ملائکه و جبرئيل؛ يا روح، جماعتى از مخلوقند که اعظم از ملائکه‌اند. إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ کانَ مِقْدارُهُ: عروج کنند به سوى عرش الهى که مهبط اوامر است در روزى که هست مقدار آن روز، خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ: پنجاه هزار سال است.
بيان: در تفسير آن وجوهى است:
1- در کافى- از حضرت صادق عليه السّلام: بدرستى که براى قيامت پنجاه موقف، هر موقفى مقام هزار سال، پس اين آيه تلاوت فرمود.
2- در مجمع- به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عرض شد:
چقدر طولانى است آن روز؟ فرمود: قسم به خدائى که جان من به دست او است، هرآينه سبک شود بر مؤمن تا آنکه به مقدار نماز واجبى که در دنيا به جا
«1»- البرهان، جلد 4، صفحه 382.
جلد 13 - صفحه 308
مى‌آورد.
3- از حضرت صادق عليه السّلام: اگر متولى حساب غير خدا بود، هرآينه مکث مى‌کردند در آن پنجاه هزار سال پيش از آنکه فارغ شوند، و خداى سبحان فارغ شود در يک ساعت (در يک لحظه).
4- از ابن عباس مروى است: مراد شدت روز قيامت است و سختى آن که بر کافر به مرتبه‌اى که ايشان پندارند که اين روز مقدار پنجاه هزار سال است.
5- نزد بعضى معنى آنکه مقدار نزول ملائکه به دنيا براى اعلام امر و نهى و قضاى الهى به خلقان تا آخر عروج ايشان به آسمان که روز قيامت باشد، مقدار پنجاه هزار سال است. بنابراين زمان دنيا پنجاه هزار سال باشد، اما غير از خدا کسى نداند چقدر گذشته و چقدر باقيمانده.