نکته‌های تفسیر نور

«هلوع» به معناى انسان بى‌صبر و حريص است. سؤال: خداوند در برخى آيات، آفرينش انسان را بهترين: «خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» «1» و خود را بهترين خالق برشمرده است: «أَحْسَنُ الْخالِقِينَ» «2»* امّا در اين آيات، تصريح شده که انسان، حريص و بخيل آفريده شده است. اين دو چگونه با يکديگر قابل جمع است؟ پاسخ: در آفرينش انسان، امور متضادّ قرار داده شده و اين رمز تکامل است. نفس، انسان را به بدى سوق مى‌دهد: «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ» «3» ولى عقل، انسان را از آن باز مى‌دارد: «نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى‌» «4» و رشد انسان در انتخاب ميان اين تقابل‌هاست که به تربيت و تزکيه انسان مى‌انجامد. بر اساس روايات، بهترين عمل آن است که تداوم داشته باشد. «5» «الَّذِينَ هُمْ عَلى‌ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ» «1». تين، 4. «2». مؤمنون، 14. «3». يوسف، 53. «4». نازعات، 40. «5». تفسير نورالثقلين. جلد 10 - صفحه 216 روايات زيادى در مورد حرص وارد شده‌ «1» که به برخى از آنها اشاره مى‌کنيم: «الحرص لا يزيد فى الرزق» حرص، رزق را زياد نمى‌کند. من کثر حرصه ... ذل قدره‌کسى که حرصش بيشتر باشد، خوار و ذليل مى‌شود. «رب حريص قتله حرصه» چه بسا انسان حريص که حرصش او را بکشد. «ليس لحريص غناء» حريص، هرگز بى نياز نمى‌شود. «الحرص يرزى بالمروة» حريص، مروّت و جوانمردى خود را از دست مى‌دهد. «الحرص مطية التعب» حرص، بستر رنج‌هاست. «لا حياء لحريص» حريص، به خاطر رسيدن به مال، عفّت و حيا را کنار بگذارد. «الحريص الاسير» حريص، اسير است. «الحرص علامة الفقر» حرص، نشانه فقر است. «الحرص يفسد الايقان» حرص، يقين به مقدّرات الهى را فاسد مى‌کند. «الحرص موقع فى کثير العيوب» حرص، انسان را در عيوب بسيارى قرار مى‌دهد. «لا يلقى الحريص مستريحا» انسان حريص، آسايش و راحتى ندارد.