«غِسْلِينٍ» به معناى خونابه و چرکى است که از بدن دوزخيان خارج مى‌شود.
مراد از «رَسُولٍ کَرِيمٍ» شخص پيامبر اسلام است، نه جبرئيل امين. زيرا در جملات بعد مى‌خوانيم که او شاعر و کاهن نيست و نسبت شاعر و کاهن را به پيامبر مى‌دادند نه جبرئيل.
مشرکان، قرآن را کتاب شعر مى‌شمردند و پيامبر را شاعر مى‌خواندند، در حالى که از پيامبر حتى يک شعر نقل نشده است. «1»
کيفر در قيامت با گناهان متناسب است. کسى که در دنيا براى مسکين سوز ندارد، در آخرت دوست دلسوزى ندارد. «فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ» و کسى که در دنيا به کسى طعام نداد، در آن روز با طعام شکنجه مى‌شود.
بزرگ‌ترين سوگند در اين سوره است. «فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ» يعنى کل هستى، ديدنى‌ها و نديدنى‌ها، که به مراتب بيش از ديدنى‌هاست، دنياى غيب و فرشته و جن که ديدنى نيستند و اوج کهکشان‌ها و اعماق درياها که به طور طبيعى ديده نمى‌شوند.
قرآن به تدريج نازل شده است، زيرا کلمه تنزيل براى نزول تدريجى است. البتّه تمام قرآن، شب قدر بر قلب پيامبر نازل شد و سپس به تدريج در طول 23 سال. مثل آنکه مبلغ زيادى را يکجا در بانک مى‌گذارند و سپس از طريق حواله يا چک به تدريج برمى‌دارند.
پيامبر داراى کرامت مطلق است. «رَسُولٍ کَرِيمٍ» کرامت در برخورد با همسر، دشمن، دوست، همسايه، فقير، در سختى‌ها و شادى‌ها.
در سوره غاشيه آيه ششم مى‌خوانيم که طعام دوزخيان چيزى جز ضريع نيست. «لَيْسَ لَهُمْ طَعامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ»
و در سوره دخان مى‌خوانيم: «إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعامُ الْأَثِيمِ» «2»
و در آيه 36 مى‌خوانيم: «وَ لا طَعامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ»
لذا يا «زقّوم» و «ضريع» يکى است و «غسلين» نوشابه آنهاست، يعنى يک نوع غذا دارند و
«1». تفسير الميزان.
«2». دخان، 44.
جلد 10 - صفحه 205
يک نوع نوشابه.
و ممکن است هر دسته از دوزخيان يک نوع طعام داشته باشند، گروهى ضريع، گروهى زقّوم و گروهى غسلين.